มัตตัญญู (ความเป็นผู้รู้จักประมาณ) : หน้า 168/287

เป็นยอด เพราะระหว่างการทำหน้าที่กัลยาณมิตร มีทั้งปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นโดยที่เรา ไม่ได้คาดคิดมาก่อน ฝึกให้รู้ว่าตนเองคือใคร มีความพร้อมหรือไม่พร้อมอย่างไร การรู้จักตนเองเป็นสิ่งที่ สําคัญยิ่ง เมื่อเรารู้จักตนเองดีแล้วจะนำไปสู่การยอมรับตนเอง (Self Acceptance) และจะเปิด เผยตนเอง (Self Disclosure) สามารถสื่อสารภายในตนได้อย่างดียิ่ง ผู้ที่สามารถสื่อสาร ภายในตนได้ดีจะเป็นผู้ที่สามารถรับรู้วิเคราะห์ สังเคราะห์มีวิจารณญาณที่สุขุมรอบคอบ มีเหตุผล ทําให้การสื่อสารมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น 4. มัตตัญญุตา (ความเป็นผู้รู้จักประมาณ) จากการศึกษาขั้นตอนที่ผ่านมา ตั้งแต่ความเป็น ธัมมัญญู อัตตัญญู และอัตตัญญู ทำให้ เราพอจะมองเห็นภาพวิธีการฝึกอบรมในพระพุทธศาสนาอย่างเป็นขั้นตอนได้อย่างชัดเจนว่า พระภิกษุจะต้องเริ่มต้นจากการศึกษาค่าสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก่อน ว่าพระองค์ทรง สอนอะไร หลังจากนั้นจึงทําความเข้าใจนัยของธรรมะนั้น ๆ แล้วจึงน้อมนำมาฝึกหัดปฏิบัติให้ เกิดผลเป็นคุณธรรมภายใน ต่อมาจึงประเมินคุณธรรมนั้นว่ามีมากน้อยแค่ไหน เพื่อที่จะได้ ปรับปรุงและพัฒนาวิธีการฝึกของตนเองให้ดียิ่งๆ ขึ้นไปอีก ดังนั้นพระภิกษุเมื่อผ่านการฝึกใน 3 ขั้นตอนแรกได้แล้ว จึงต้องฝึกในขั้นตอนที่ 4 คือ มัตตัญญู ต่อไป พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถึงวิธีการฝึกตนเองให้เป็นมัดตัญญูบุคคล ไว้ดังนี้ “ก็ภิกษุเป็นมัตตัญญูอย่างไร ภิกษุในธรรมวินัยนี้รู้จักประมาณในการรับ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร หากภิกษุไม่พึงรู้จักประมาณในการรับจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เราก็ไม่พึงเรียกว่าเป็นมัตตัญญู แต่เพราะภิกษุรู้จัก ประมาณในการรับจีวร บิณฑบาตเสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ฉะนั้น เราจึงเรียกว่า เป็นมัตตัญญู ภิกษุเป็นธัมมัญญู อัตถัญญู อัตตัญญู มัตตัญญู ด้วยประการฉะนี้” คำแปลและความหมาย คำว่า มัตตัญญู แปลว่า รู้ประมาณ ซึ่งในอรรถกถาขยายความเพิ่มเติมไว้ว่า คือ การ รู้จักความพอดี พอควร และพอประมาณ 2 มหามกุฏราชวิทยาลัย, “ธัมมัญญสูตร” พระสูตร และ อรถถกถา แปล อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต เล่ม 37, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 237. “มหาอัสสปุรสูตร” พระสูตร และ อรถถกถา แปล มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่ม 19, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหา มกุฏราชวิทยาลัย, 2542), หน้า 224. 2 ทเลก บทที่ 5 สั ป ป ริ ส ธ ร ร ม 7 (วิ ธี ส ร้ า ง ค น ดี ที่ โ ล ก ต้ อ ง ก า ร 7 ประการ) DOU 157