แนวทางการเรียนรู้ธรรมะ : หน้า 183/287

2. ต้องเข้าไปหา 3. ต้องเข้าไปนั่งใกล้ 4. ต้องสอบถาม 5. ต้องเงี่ยโสตลงสดับธรรม 6. ต้องฟังแล้วทรงจำไว้ 7. ต้องพิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำไว้ 8. ต้องรู้อรรถรู้ธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เมื่อนั้นธรรมเทศนาของ ตถาคตย่อมแจ่มแจ้ง 1.2) อาศัยคำแนะนำของพระอานนท์ ผู้เป็นเลิศกว่าภิกษุสาวกทั้งหลายในทางพหูสูต ที่กล่าวถึงวิธีเรียนให้ได้ผลดีกับพระสารีบุตร ดังนี้ “ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเป็นผู้ฉลาดในอรรถ ฉลาดในธรรม ฉลาดในพยัญชนะ ฉลาด ในนิรุตติ และฉลาดในเบื้องต้นและเบื้องปลาย ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล ภิกษุจึงจะเป็นผู้ ใคร่ครวญได้เร็วในกุศลธรรมทั้งหลาย เรียนได้ดี เรียนได้มาก และสิ่งที่เธอเรียนแล้วย่อมไม่ เลือนไป ทั้งสองแนวทางที่กล่าวมานั้น ต้องอาศัยทั้ง (1) ตัวพระภิกษุเอง ที่ต้องมีความอุตสาหะในการเข้าไปฟังธรรม และพิจารณา ทําความเข้าใจให้ลึกซึ้ง ก่อนที่จะได้นําไปฝึกหัดปฏิบัติจนกว่าจะเกิดผล และ (2) พระภิกษุนั้นต้องได้ครูบาอาจารย์ที่ดี สมบูรณ์ทั้งภูมิรู้ ภูมิธรรม สามารถอธิบาย ขยายความธรรมะให้เข้าใจได้โดยง่าย ทั้งยังเป็นต้นแบบในการปฏิบัติได้เป็นอย่างดี 2) การสอบถาม เป็นวิธีที่จะทำให้เข้าใจธรรมะได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น และช่วยขจัดความ สงสัยให้หมดสิ้นไป เมื่อไม่สงสัย ก็ย่อมสามารถที่จะปฏิบัติได้ถูกต้อง แต่การถามเพื่อให้ได้ มหามกุฏราชวิทยาลัย, “นิสันติสูตร” พระสูตร และ อรรถกถา แปล อังคุตตรนิกาย ปัญจก-ฉักกนิบาต เล่ม 36, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), ข้อ 169 หน้า 361. 172 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2