พระนางเขมาเทวีและการบรรลุธรรม : หน้า 58/287

นิเวศน์ของพระเจ้ากิงกิ เป็นพระธิดาอยู่ระหว่างพระพี่น้องนาง 7 พระองค์ ทรงประพฤติกุมารี พรหมจรรย์ ในพระราชนิเวศน์ถึง 20,000 ปี ร่วมกับพระพี่น้องนางเหล่านั้น สร้างบริเวณที่ ประทับอยู่ของพระทศพล เวียนว่ายอยู่ในเทวดาและมนุษย์พุทธันดรหนึ่ง ในพุทธุปบาทกาลนี้ ก็ถือปฏิสนธิในราชสกุล กรุงสาคละ แคว้นมัททะ พระประยูร ญาติเฉลิมพระนามของพระนางว่า เขมา พระนางมีพระฉวีวรรณแห่งพระวรกายเสื่อมเรี่ยดัง น้ำทอง พอเจริญพระชันษา ก็เสด็จไปอยู่ในพระราชนิเวศน์ (เป็นพระเทวี) ของพระเจ้าพิมพิสาร เมื่อพระตถาคตทรงอาศัยกรุงราชคฤห์ประทับอยู่ ณ พระเวฬุวันวิหาร พระนางทรงสดับว่า เขา ว่า พระศาสดาทรงแสดงโทษในรูป เป็นผู้มัวเมาในรูปโฉม ไม่กล้าไปเฝ้าพระทศพล ด้วยทรง กลัวว่าพระศาสดาจะทรงแสดงโทษในรูปของเรา พระราชาทรงพระดำริว่า เราเป็นอัครอุปฐาก ของพระศาสดา แต่อัครมเหสีของอริยสาวกเช่นเรา ก็ยังไม่ไปเฝ้าพระทศพล ข้อนี้เราไม่ชอบใจ เลย จึงทรงให้เหล่ากวีประพันธ์คุณสมบัติของพระเวฬุวันราชอุทยาน รับสั่งว่า พวกท่านจงขับร้อง ใกล้ ๆ ที่พระนางเขมาเทวีทรงได้ยิน พระนางทรงสดับคำพรรณนาคุณของพระราชอุทยาน ก็มี พระประสงค์จะเสด็จไป จึงกราบทูลสอบถามพระราชา ท้าวเธอตรัสว่า ไปอุทยานก็ได้ แต่ไม่ เฝ้าพระศาสดา อย่าได้กลับมานะ พระนางไม่ถวายคำตอบแด่พระราชา ก็เสด็จไปตามทาง พระราชาตรัสสั่งเหล่าบุรุษที่ไปกับพระนางว่า ถ้าพระเทวีเมื่อจะกลับจากสวน เฝ้าพระทศพลได้ อย่างนี้นั่นก็เป็นบุญ ถ้าไม่เฝ้า พวกท่านก็จงใช้ราชอำนาจแสดงกะพระนาง ครั้งนั้น พระนาง เสด็จชมพระราชอุทยานเสียจนสิ้นวัน เมื่อเสด็จกลับก็ไม่เฝ้าพระทศพล เริ่มจะเสด็จกลับ แต่ เหล่าราชบุรุษนำพระนางไปยังสำนักพระศาสดา ทั้งที่พระนางไม่ชอบพระทัย พระศาสดาทรงเห็นพระนางกำลังเสด็จมาจึงทรงใช้พุทธฤทธิ์เนรมิตเทพอัปสร นางหนึ่งซึ่งกำลังถือก้านใบตาลถวายงานพัดอยู่ พระนางเขมาเทวีเห็นเทพอัปสรนั้นแล้วทรง พระดำริว่า เสียหายแล้วสิเรา เหล่าสตรีที่เทียบกับเทพอัปสรเห็นปานนี้ยังยืนอยู่ไม่ไกลพระทศพล เราแม้จะเป็นปริจาริกาของสตรีเหล่านั้น ก็ยังไม่คู่ควรเลย ก็เพราะเหตุไรเล่าเราจึงเป็นผู้เสีย หายด้วยอำนาจจิตที่คิดชั่วเพราะอาศัยความมัวเมาแล้วก็ถือนิมิตนั้นยืนทอดพระเนตรสตรีนั้นอยู่ เมื่อพระนางพิจารณาสตรีนั้นอยู่นั่นแล แต่ด้วยกำลังพระอธิษฐานของพระตถาคต สตรีนั้นล่วง ปฐมวัยไป เหมือนตั้งอยู่ในมัชฌิมวัยฉะนั้น ล่วงมัชฌิมวัยไป เหมือนตั้งอยู่ในปัจฉิมวัยฉะนั้น ได้ เป็นผู้มีหนังเหี่ยวย่น ผมหงอก ฟันหักแล้ว แต่นั้นเมื่อพระนางกำลังแลดูอยู่นั่นแหละ สตรีนั้นก็ ล้มลงกลิ้งพร้อมกับพัดใบตาล ลำดับนั้น พระนางเขมาเมื่อน้อมอารมณ์นั้นมาสู่วิถี เพราะเป็นผู้ สมบูรณ์ด้วยบุพเหตุ จึงทรงพระดำริอย่างนี้ว่า สรีระมีอย่างนี้ ยังถึงความวิบัติอย่างนี้ได้ แม้ สรีระของเรา ก็จักมีคติอย่างนี้เหมือนกัน ขณะที่พระนางมีพระดำริอย่างนี้พระศาสดาจึงตรัส 0 บทที่ 2 จ ริ ต 6 (อุปนิสัย 6 ประการ) DOU 47 9