สาเหตุของจริต : หน้า 75/287

ๆ เสียใจเท่าไร ๆ ก็ต้องไม่เกินอัตราวิถีกำหนดไว้ ถ้าดีใจหรือเสียใจเกินกำหนด จิตจะออกนอกวิถี ไม่สามารถกลับเข้าสู่วิถีเดิมได้ ทีนี้ถ้าจิตดีใจหรือเสียใจเกินกำหนดออกไป จิตจะทิ้งจริต คือ ไม่ อยู่ภายใต้การควบคุมของจริตแล้ว คนอย่างนี้เรียกว่า คน “วิกลจริต” หรือ “เสียจริต” ลงได้ เป็นอย่างนี้แล้ว ก็กลายเป็นคนไม่มีจริต ภาษาชาวบ้านเรียกว่า “คนบ้า” ดังที่ได้กล่าวมาแต่ต้นแล้วว่า ในทางพุทธศาสนากล่าวถึงเหตุที่คนเรามีจริตแตกต่าง กันนั้นเกิดจาก “กรรมในอดีต” และสัดส่วนองค์ประกอบของ “ธาตุทั้ง 4” ภายในร่างกายของ แต่ละคน ดังนั้น จะได้ขยายความเพิ่มเติมดังต่อไปนี้ สาเหตุของจริต ที่มาจาก กรรมที่ทำในอดีต --ผู้สะสมกุศลกรรมไว้ในอดีตชาติ โดยอุบายวิธีที่น่ารักน่าชอบใจ กับ --ผู้จุติจากสวรรค์ มาปฏิสนธิในโลก ...ส่วนใหญ่เป็นคนราคจริต --ผู้ในอดีตชาติ สั่งสมกรรมอันก่อเวร คือ การฆ่า ทรมาน จับกุมคุมขัง กับ --ผู้จุติจากนรก หรือ กำเนิดงู มาปฏิสนธิโนโลก ...ส่วนใหญ่เป็นคนโทสจริต --ผู้ในอดีตชาติ ดื่มน้ำเมามาก และเว้นจากการศึกษาสดับฟังสนทนาธรรม กับ --ผู้จุติจากกำเนิดดิรัจฉาน มาปฏิสนธิในโลก ...ส่วนใหญ่เป็นคนโมหจริต สาเหตุของจริต ที่มาจาก สัดส่วนองค์ประกอบของ ธาตุทั้ง 4 หลักเกณฑ์เกี่ยวกับทางธาตุร่างกาย ซึ่งเป็นความวิปริตทางร่างกาย เกี่ยวกับจริต ท่านกล่าวไว้ในคัมภีร์วิสุทธิมรรค ดังต่อไปนี้ว่า กัน คนราคจริต ธาตุทั้ง 4 ในตัวคือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม และธาตุไฟ มีส่วนผสมเท่า คนโทสจริต ธาตุไฟกับธาตุลมแรงไป หน้า 111. พระเมธีวราภรณ์ (ยุ้ย อุปสนฺโต ป.ธ.9), ผู้เรียบเรียง, คัมภีร์วิสุทธิมรรค ฉบับแปลรักษาแก่นธรรม, (ราชบุรี : สามลดา, 2549), 64 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2