ลักษณะของกิเลสที่แสดงออกมา : หน้า 80/287

แม้เมื่อจะจากรูปนั้นไป ก็เป็นเหมือนอยากจะไปให้พ้น ๆ ไม่รู้สึกอาลัยคิดถึง.....นี้คือบุคคล โทส- จริต (พุทธจริต ก็คล้ายกัน) -- เห็นรูปอย่างใดอย่างหนึ่งแล้ว จะวางเฉยอย่างเดียวเพราะความไม่รู้ แต่เมื่อมีผู้อื่น ติเตียนนินทาก็จะติเตียนนินทาตาม ถ้ามีผู้อื่นสรรเสริญก็จะสรรเสริญตาม แม้ในอาการอื่น ๆ มีการฟังเสียงเป็นต้น ก็มีนัยเดียวกันนี้ ก็ทำนองนี้ ....นี้คือบุคคล โมหจริต (วิตกจริต ก็คล้าย กัน) หมายเหตุ การมองดูรูปเป็นเช่นนี้ฉันใด แม้ในการฟังเสียง การดมกลิ่น การลิ้มรส การ ถูกต้องสัมผัส ก็ฉันนั้นเหมือนกัน อธิบายจาก ลักษณะของกิเลสที่แสดงออกมาให้เห็น -- มายา (ความประพฤติหลอกลวง) สาไถย (ความโอ้อวด) มานะ (ความถือตัว) ปาปิจฉตา (ความปรารถนาลามก หรือความปรารถนาในทางชั่ว) มหิจฉตา (ความมักมาก) อสันตุฏฐิตา (ความไม่สันโดษ) สิงคะ (ความรักใคร่) จาปัลยะ (ความฟุ้งเฟ้อ) ย่อมเป็นไป มากในบุคคลผู้มี ราคจริต --โกธะ (ความโกรธ) อุปนาหะ (ความผูกโกรธ) มักขะ (ความลบหลู่) ปลาสะ (ความ แข่งดี) อิสสา (ความริษยา) มัจฉริยะ (ความตระหนี่) ย่อมเป็นไปมากในบุคคลผู้มี โทสจริต --ถนะ (ความท้อถอยจากการงาน) มิทธะ (ความโงกง่วง) อุทธัจจะ ความฟุ้งซ่าน) กุกกุจจะ (ความหงุดหงิดรำคาญ) วิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย) อาทานคาริตา (ความยึดถือ) ทุปปฏินิสสัคคีตา (ความเป็นคนที่มีความยึดถืออันผู้อื่นเปลื้องได้ยาก) ย่อมเป็นไปมากใน บุคคลผู้มี โมหจริต --ภัสสพหุลตา (ความเป็นผู้พูดมากกว่าทำ) คณารามตา (ความเป็นผู้ยินดีด้วยหมู่ คณะ) กุสลานุโยเค อรติ (ความไม่ยินดีในการประกอบเนือง ๆ ซึ่งกุศล) อนวัฏฐิตกิจจตา (ความ เป็นผู้มีกิจจับจด) รัตติธุมายนา (กลางคืนสุมควัน) ทิวาปัชชลนา (กลางวันไฟลุกเป็นเปลว) หุราหุรัง ธาวนา (ความพล่านไปข้างนั้นข้างนี้) ย่อมเป็นไปมากในบุคคลผู้มี วิตกจริต -- มุตตจาคตา (ความเป็นผู้มีความเสียสละหลุดพ้นจากไปได้) อริยานัง ทัสสนกามตา (ความเป็นผู้ใคร่จะพบเห็นพระอริยะเจ้าทั้งหลาย) สัทธัมมัง โสตุกามตา (ความเป็นผู้ใคร่จะ บทที่ 2 จ ริ ต 6 (อุปนิสัย 5 ประการ) DOU 69