ความหมายของจีวรและปัจจัย 4 : หน้า 169/287

คำว่า จีวร หมายถึง ผ้า ซึ่งพระภิกษุนำมาใช้สอยด้วยวัตถุประสงค์แตกต่างกันไป เช่น ใช้เป็นผ้านุ่งห่ม ที่เรียกว่าไตรจีวร หรือผ้าสำหรับใช้นั่งอาบน้ำ หรือผ้าที่ใช้รองนั่ง เป็นต้น แต่ สำหรับคนทั่ว ๆ ไป จีวรมีความหมายเช่นเดียวกับเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม คำว่า บิณฑบาต หมายถึง อาหาร คำว่า เสนาสนะ มาจากคำ 2 คำ คือ เสนะ แปลว่า ที่นอน และอาสนะ แปลว่า ที่นั่ง รวมความแล้วคือที่นอนที่นั่ง ซึ่งในที่นี้หมายถึง กุฏิวิหาร และเครื่องใช้ที่เกี่ยวกับสถานที่อยู่อาศัย เช่น โต๊ะ เก้าอี้ เป็นต้น คำว่า คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร หมายถึง ปัจจัยสำหรับคนไข้ ซึ่งก็คือยารักษาโรค และ อุปกรณ์เครื่องใช้ไม้สอยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการรักษาโรค ทั้ง 4 อย่างนี้ คือปัจจัย 4 ที่เรารู้จักกันดี ได้แก่ เครื่องนุ่งห่ม อาหาร ที่อยู่อาศัย และ ยารักษาโรค ดังนั้น มัตตัญญู จึงหมายถึง ความเป็นผู้รู้จักพอดี พอควร และพอประมาณ ใน การรับปัจจัย 4 และสิ่งที่เนื่องด้วยปัจจัย 4 เพราะฉะนั้น สิ่งที่พระภิกษุควรศึกษาและฝึกปฏิบัติต่อไปให้ได้ คือ การเป็นผู้รู้จัก ประมาณในการรับปัจจัย 4 นั่นเอง ทัศนคติเกี่ยวกับปัจจัย 4 1 เราพอจะสรุปแนวความเห็นสำคัญในทางพระพุทธศาสนา ที่มีต่อปัจจัย 4 ได้อย่างน้อย 3 ประเด็น คือ 1. ปัจจัย 4 เป็นความจําเป็นพื้นฐานของชีวิต (Basic Need) พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงเห็นความสำคัญว่าปัจจัย 4 ทำให้ชีวิตดำรงต่อไปได้ และยังช่วยให้สามารถทำกิจวัตร กิจกรรมที่สําคัญของนักบวชได้เป็นปกติ แต่แม้ปัจจัย 4 จะมีความสำคัญเช่นนั้น ก็ใช่ ว่าพระพุทธองค์จะทรงอนุญาตให้ใช้กันตามอำเภอใจ แต่กลับทรงสอนให้พระภิกษุรู้จักการใช้ มหาวิทยาลัยธรรมกาย แคลิฟอร์เนีย, แม่บทการฝึกอบรมในพระพุทธศาสนา, (ปทุมธานี : กองวิชาการ มหาวิทยาลัยธรรมกาย แคลิฟอร์เนีย, 2543), หน้า 125- 126. 158 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2