การปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม : หน้า 134/287

ผลอย่างนี้มีสาเหตุมาจากการกระทำอย่างไร จะทำให้ปัญญาแตกฉาน เข้าใจนัยต่าง ๆ ได้ลึก ซึ้งยิ่งขึ้นเป็นอย่างดี 4. การปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ในที่นี้หมายถึง การ “ท่าตามครู” ซึ่งหมายถึง ผู้เรียนต้องมีความรู้ความเข้าใจในระดับที่สรุปได้ว่า จะนำความรู้ไปปฏิบัติได้ “อย่างไร (How)” ในชีวิตจริง จากหลักธรรมทั้ง 4 ประการดังกล่าว จะช่วยให้เห็นแนวทางในการศึกษาหลักธรรม ต่าง ๆ ให้เข้าใจ ว่าจำเป็นต้องมีครูบาอาจารย์มาเป็นกัลยาณมิตรชี้ทางสว่างให้ แม้ในปัจจุบัน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าและเหล่าพระอรหันต์จะปรินิพพานไปนานแล้วก็ตาม แต่พระ ภิกษุผู้เป็นทายาทแห่งธรรมที่มีข้อวัตรปฏิบัติอันงดงามยังมีอยู่ ดังนั้นนักศึกษาจึงควรแสวงหา ครูบาอาจารย์ที่ดี เมื่อพบแล้วก็รีบไปสมัครตัวเป็นศิษย์ของท่าน ตั้งใจศึกษาฟังธรรมสอบถาม ในสิ่งที่ยังไม่เข้าใจ แล้วหมั่นนำมาขบคิดพิจารณาไตร่ตรองหาเหตุและผลของธรรมนั้น แล้วนำ ไปปฏิบัติให้สมควรแก่ธรรม ก็จะทำให้ปัญญาเจริญก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว 1 อีกนัยหนึ่งของคำว่าย่อมรู้ธรรม หรือ รู้จักธรรม ก็คือ รู้จักเหตุ นั่นเอง ดังที่พระมติ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้ทรงนิพนธ์ไว้ในหนังสือนวโกวาท ซึ่ง เป็นหลักสูตรนักธรรมตรี ของสนามหลวง ตอนหมวด 7 หน้า 53 ว่า “1.ธัมมัญญุตา ความ เป็นผู้รู้จักเหตุ เช่น รู้ว่า สิ่งนั้นเป็นเหตุแห่งสุข สิ่งนี้เป็นเหตุแห่งทุกข์” และดังที่ท่านเจ้าคุณ พระธรรม นิเทศทวยหาญ (อยู่ อุดมศิลป์ ป.ธ.9) ซึ่งเป็นอนุศาสนาจารย์คนแรกแห่งประเทศ ไทย และเป็นผู้แตกฉานทางธรรม ได้ให้คําตอบไว้ชัดแล้วว่า “ธรรมเป็นข้อ ๆ ที่เราเรียกกัน ที่แท้ ก็คือ “ตัวเหตุ” นั่นเอง คือจะให้เกิดผลไปข้างหน้า” ดังนั้น คำว่า “ธัมมัญญตา” ในสัปปุริสธรรม ที่แปลว่า ความรู้จักธรรม ก็คือ ความรู้จักเหตุ หรือ ความเป็นผู้รู้จักเหตุ นั่นเอง ความเป็นผู้รู้จักเหตุ จึงหมายถึง รู้จักศึกษาและรู้จักวิเคราะห์ถึงสาระสำคัญในธรรมะ หรือสาเหตุของสถานการณ์ต่าง ๆ และความเป็นไปของชีวิต ต้องแม่นหลักวิชาทั้งทางธรรม และทางโลกที่ตนเข้าไปเกี่ยวข้อง ครั้นเมื่อเห็นเหตุการณ์อย่างใดอย่างหนึ่งแล้ว สามารถคาด การณ์ล่วงหน้าได้ว่าจะเกิดผลดีหรือเสียอย่างไร โดยไม่ดูเบาในเหตุการณ์ สำหรับการเป็นธัมมัญญูหรือความเป็นผู้รู้จักเหตุนั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้ามุ่งหมาย 'ปิ่น มุทุกันต์, คำบรรยายพุทธศาสตร์ ภาค 3, (กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2535), หน้า 220, 222-223. นดิทเลก บ ท ที่ 5 สั ป ป ริ ส ธ ร ร ม 7 (วิ ธี ส ร้ า ง ค น ดี ที่ โ ล ก ต้ อ ง ก า ร 7 ประการ) DOU 123