ตัวอย่างของจริตในพระไตรปิฎก : หน้า 55/287

ราคจริต เป็นพวกกับ สัทธาจริต โทสจริต เป็นพวกกับ พุทธิจริต โมหจริต เป็นพวกกับ วิตกจริต จากนี้ไป จะได้นำตัวอย่างของจริตต่าง ๆ ที่มีมาในพระไตรปิฎกให้มาศึกษากัน ตัวอย่างของจริตต่าง ๆ ที่มีมาในพระไตรปิฎก 1. ตัวอย่างเรื่องราคจริต ประวัติพระนันทเถระ พระเถระรูปนี้ ครั้งพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ถือปฏิสนธิในครอบครัว กรุง หงสวดี เจริญวัยแล้ว กำลังฟังธรรมในสำนักพระศาสดา เห็นพระศาสดาสถาปนาภิกษุรูปหนึ่ง ไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะเป็นยอดของเหล่าภิกษุสาวกผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย จึง กระทำกุศลให้ยิ่งยวดขึ้นไป ปรารถนาตำแหน่งนั้น ท่านทำกุศลจน ตลอดชีวิต เวียนว่ายอยู่ใน เทวดาและมนุษย์ แล้วมาถือปฏิสนธิในพระครรภ์ของพระมหาปชาบดีโคตมี กรุงกบิลพัสดุ์ ครั้ง นั้น ในวันรับพระนามท่านทำหมู่พระประยูรญาติให้ร่าเริงยินดี เพราะเหตุนั้น เหล่าพระประยูร ญาติ จึงขนานพระนามของท่านว่า นันทกุมาร แม้พระโพธิสัตว์ ทรงบรรลุพระสัพพัญญุตญาณแล้วประกาศพระธรรมจักรอันประเสริฐ ทรงอนุเคราะห์โลก เสด็จจากกรุงราชคฤห์ไปสู่กรุงกบิลพัสดุ์ ทรงทำพระพุทธบิดาให้ดำรงอยู่ ในโสดาปัตติผล โดยทรงเฝ้าครั้งแรกเท่านั้น วันรุ่งขึ้น เสด็จไปพระราชนิเวศน์ของพระพุทธ บิดาประทานโอวาทแก่พระมารดาของพระราหุล ตรัสธรรมแก่ชนนอกนั้น วันรุ่งขึ้นเมื่องานอาวาหมงคลอัญเชิญนันทกุมารเข้าเรือนอภิเษกกำลังดำเนินไป พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จไปนิเวศน์ของนันทกุมารนั้น ทรงให้นันทกุมารถือบาตรเสด็จบ่าย พระพักตร์ไปพระวิหาร เพื่อให้เขาบรรพชา งานมงคลอภิเษก ก็กีดกันนันทกุมารอย่างนั้นไม่ได้ เวลานันทกุมารถือบาตรตามเสด็จ ชนบทกัลยาณีเจ้าสาวก็ขึ้นปราสาทชั้นบน เผยสีหบัญชร ร้อง สั่งว่า พระลูกเจ้าโปรดกลับมาเร็ว ๆ นันทกุมารนั้น ได้ยินเสียงนาง ก็ได้แต่แลดูด้วยใจรัญจวน มหามกุฏราชวิทยาลัย, “ประวัติพระนันทเถระ”, พระสูตร และ อรรถกถา แปล อังคุตตรนิกาย เอกนิบาต เล่ม 32, , พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2544), หน้า 479-482. 44 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2