การใช้เรื่องตัวอย่างในการสอนธรรม : หน้า 213/287

1. รู้จักมีเรื่องประกอบเป็นตัวอย่าง การมีเรื่องตัวอย่างประกอบจะช่วยให้ผู้ฟังจดจำง่าย เข้าใจได้ง่าย และเกิดความ เพลิดเพลินในการฟัง ไม่เบื่อหน่าย สามารถติดตามเนื้อหาสาระที่พระภิกษุแนะนำ แสดงธรรม ได้อย่างต่อเนื่อง ไม่ขาดตอน แม้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ทรงมีเรื่องตัวอย่างประกอบเช่นกัน ซึ่งบางครั้งเป็นเรื่องของ พระองค์เองในขณะที่บำเพ็ญบารมีเป็นพระบรมโพธิสัตว์อยู่ บางครั้งก็เป็นเรื่องในสมัยพุทธ กาลของพระองค์กับเหล่าสาวกบ้าง 2. รู้จักใช้การอุปมาอุปไมย หรือการเปรียบเทียบ เมื่อต้องอธิบายในสิ่งที่เข้าใจได้ยาก การอุปมาเปรียบเทียบก็ช่วยให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงใช้วิธีนี้เช่นกัน ดังตัวอย่างที่พระมาลงกยบุตรทูลถามปัญหา เรื่องของโลกกับพระองค์ เช่น โลกนี้เที่ยงหรือโลกนี้ไม่เที่ยง โลกนี้มีที่สุดหรือโลกนี้ไม่มีที่สุด เป็นต้น ซึ่งเป็นปัญหาที่ไม่มีประโยชน์ต่อการทำอาสวกิเลสให้หมดไป พระพุทธองค์ไม่ทรงตอบ โดยตรง แต่ทรงใช้วิธีอุปมา ดังปรากฏใน จูฬมาลุงกยโอวาทสูตร ว่า “ดูก่อนมาลุงกยบุตร เปรียบเหมือนบุรุษต้องศรอันอาบยาพิษที่ฉาบทาไว้หนา มิตร อมาตย์ ญาติสนิทของบุรุษนั้นจึงไปหานายแพทย์ผู้ชำนาญในการผ่าตัดมาผ่า บุรุษต้องศรนั้น พึงกล่าวอย่างนี้ว่าเรายังไม่รู้จักบุรุษผู้ยิงเรานั้นว่าเป็นกษัตริย์พราหมณ์ แพศย์ หรือศูทร....เพียงใด เราจักไม่นำลูกศรนี้ออกเพียงนั้น บุรุษต้องศรนั้นพึงกล่าวอย่างนี้ว่า เรายังไม่รู้จักธนูที่ใช้ยิงเรานั้นว่าเป็นชนิดมีแห่งหรือ เกาทัณฑ์...สายที่ยิงเรานั้นเป็นสายทำด้วยปอผิว ไม้ไผ่ เอ็น ป่าน หรือเยื่อไม้ ลูกธนูที่ยิงเรานั้น ทําด้วยไม้ ที่เกิดเองหรือไม้ปลูก หางเกาทัณฑ์ที่ยิงเรานั้น เขาเสียบด้วยขนปีกนกแร้ง นกตะกรุม เหยี่ยว นกยูง... เกาทัณฑ์นั้นเขาพันด้วยเอ็นวัว ควาย ค่าง หรือลิง...ลูกธนูที่ยิงเรานั้น เป็นชนิด อะไรเพียงใด เราจักไม่นำลูกศรนี้ออกเพียงนั้น ฉันใด ดูก่อนมาลุงกยบุตร บุรุษทั้งพึงรู้ข้อนั้นไม่ได้เลย โดยที่แท้บุรุษนั้นพึงทำกาละ (ตาย) ไป มหามกุฏราชวิทยาลัย, “จูฬมาลุงกยโอวาทสูตร” พระสูตร และ อรรถกถา แปล มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ เล่ม 20, พิมพ์ ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 301 202 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2