การประเมินผู้ฟังและการปรับปรุงการแสดงธรรม : หน้า 216/287

บ 2) อาศัยการประเมินจากหลักการแสดงธรรมที่บริสุทธิ์หรือไม่บริสุทธิ์ เพื่อให้รู้จัก ลักษณะการแสดงธรรมของตนเองว่า บริสุทธิ์หรือไม่บริสุทธิ์เพียงใด หากบกพร่องก็จะได้ สำรวมระวังและแก้ไขตนเองให้ทำได้อย่างถูกต้องโดยอาศัยหลักที่พระพุทธองค์ทรงให้ไว้ดังนี้ คือ เมื่อแสดงธรรมแล้ว หากใจของพระภิกษุรูปนั้นคิดว่า ธรรมะที่ตนแสดงนั้นเป็นธรรมะ ของตนเอง เป็นคำพูดของตน อยากให้คนที่ได้ฟังธรรมมาเคารพเลื่อมใสตน ชื่อว่า การแสดง ธรรมไม่บริสุทธิ์ แต่หากคิดว่า ธรรมะนี้เป็นของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อแสดงธรรมก็มีความ ปรารถนาในใจว่า อยากให้ผู้ฟังได้ปฏิบัติตามอย่างที่พระพุทธองค์ตรัสแนะนำ จนเกิดผลดีกับ คนฟังเอง ชื่อว่า การแสดงธรรมบริสุทธิ์ 3) อาศัยการประเมินจากผู้ฟัง มี 2 ลักษณะ คือ 3.1) เป็นลายลักษณ์อักษร ผ่านทางแบบสอบถามที่กล่าวถึงผู้แสดงธรรม เช่น ถาม ถึงท่าทาง การวางตัวขณะแสดงธรรมว่าเป็นอย่างไร สาระหรือธรรมะที่นำมาแสดงนั้น สามารถ อธิบายจนผู้ฟังเข้าใจได้หรือไม่ ใช้เวลานานเกินไปหรือไม่ เป็นต้น ทำให้ได้รับข้อมูลที่ชัดเจน สามารถนำมาประเมินเพื่อปรับปรุงให้มีความสามารถแสดงธรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพดีขึ้น 3.2) ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร ผ่านทางการได้ยินได้ฟัง ทั้งการติในสิ่งที่ไม่เหมาะสม ทั้งการชมในสิ่งที่เหมาะสม แบบปากต่อปาก เช่น พระรูปนั้นเทศน์ดี ไม่เคยได้ฟังธรรมะแบบนี้ มาก่อน หรือรูปโน้นกิริยาดูไม่เรียบร้อย นั่งสั่นขา เป็นต้น ข้อมูลเหล่านี้ สามารถนำมาใช้ ประโยชน์เพื่อปรับปรุงตนเองได้เช่นกัน แต่หากไม่ได้จดจำ หรือไม่มีเวลาทบทวน หรือไม่ได้ ประเมินตนเองบ่อยนัก ก็อาจใช้ประโยชน์ได้น้อย เนื่องจากไม่ได้เก็บข้อมูลไว้เป็นเอกสาร อีกทั้ง มีโอกาสที่ผลการประเมินนั้นอาจไม่ตรงกับสิ่งที่อยากทราบ เช่น คนฟังติชมแต่เรื่องวิธีการ แสดงธรรม แต่ไม่ได้กล่าวถึงเนื้อหาสาระของธรรมะที่แสดงให้ฟัง ผู้แสดงธรรมจึงอาจได้รับผล การประเมินเพียงบางด้านเท่านั้น 2. ประเมินผู้ฟัง พระภิกษุมีความจําเป็นต้องรู้จักประเมินผู้ฟัง เพื่อวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ มหามกุฏราชวิทยาลัย, “จันทูปมสูตร” พระสูตร และ อรรถกถา แปล สังยุตตนิกาย นิทานวรรค เล่ม 26 พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 550. ทเลก บ ท ที่ 5 สั ป ป ริ ส ธ ร ร ม 7 (วิ ธี ส ร้ า ง ค น ดี ที่ โ ล ก ต้ อ ง ก า ร 7 ประการ) DOU 205