ปัญหาและเฉลย วิชาแปลมครเป็นไทย ประโยค ๑-๒ พระมาหามณตรี : หน้า 42/183

กล { ปัญหาและเฉลย วิชาแปลมครเป็นไทย ประโยค ๑-๒ พระมาหามณตรี กตปฺโณ แปล โดยอรรถ ๒. ก็สัมยัหนึ่ง พระบรมศาสดา เสด็จจำพรรษายู ในพระนครศรีอยุธยา รับส่งให้บอกกุฏิทั้งหลาย ว่า โดยล่วงไปครึ่งเดือน เราจักกลับไปสู่ที่จำพรรษา นัยว่า การรับส่งให้บอกพวกกุฏิว่า นี่ล่วงไปครึ่งเดือน เราจักกลับไปสู่ที่จำพรรษา ดังนี้ ด้วยพระประสงค์ว่า พวกภิญจักทำการระบบมาตรและอ้อมจิรเป็นต้นของตนแล้วไป ได้สะดวก ด้วยอาการอย่างนี้ อันนี้เป็นธรรมเนียมของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ผู้มีพระประสงค์จะเสด็จเที่ยววารีออกไปพร้อมพวกภิญจัก ก็เมื่อพวกภิญจักทำการระบบมาตรและอ้อมจิรเป็นต้นของตนอยู่ แมพระนกากำสะนะ ก็อาจจิ้งทั้งหลายแล้ว ๆ ก็ภิญจักทั้งหลาย ยกลู่ว่า เพราะเหตุใด พระเกเดจังขิก จิรทั้งหลาย มนุษย์ ๑๘ โกฏิ อยู่ภายในและภายนอก ในจำนวนมนุษย์เหล่านี้ ผู้ที่มีเจตภูติ ก็เป็นอุปปาที่ ผู้ที่ไม่มีเจตภูติ ก็เป็นบุคคลของพระเกเดระ มนุษย์เหล่านั้นล้มมาพลสังกระพระเกเดระด้วย ปัจจัย ๔ พระเกเดระ นี้ จะคล่อบกอบประมาณเท่าใดหนได้ แมหากจะพึงไป ก็อะไปเลยซอกมาบมะและ ๆ กล่าวว่า พระบรมศาสดาเสด็จingeขอกไปแล้ว ย่อมตรีสนอกภิญจักทั้งหลาย ผู้สมควรจะพึงให้กลับอีกว่า เธอทั้งหลาย จงกลับเดินนี้ อย่างประมาท ซอกนั่นเขาเรียกกันว่า ซอกมาบมะแาะ ภิกษุทั้งหลาย กล่าวคำนี้หมายเอาข้อนั้น ๆ แมพระบรมศาสดา เมื่อเสด็จไปสู่ที่จำพรรษา ทรงพระดำรัส มนุษย์ ๑๘ โกฏิ อยู่ภายในและภายนอก ในพระนครนี้ ภิกษุทั้งหลาย จำต้องไปในที่ทำการมละครและอวมคลงของมนุษย์ทั้งหลาย เราไม่อาจทำวิหารให้ว่างเปล่าได้ เราจำให้ใครหนอแลกุล ๆ ลำดับนั้น พระองค์ได้ตรัสนี้ว่าก้มมนุษย์เหล่านี้ เป็นพึ่งญาติ เป็นพ่องปฏิฆาของภัสสะ ควรให้ภัสสะปลกเปล่า ๆ พระบรมศาสดาตรัสว่ากัลสปะว่า กัลสปะ เราไม่อาจทำวิหารให้ว่างเปล่าได้ มนุษย์ทั้งหลายอามีความต้องการภิญจักทั้งหลาย ในที่ทำการมละครและอวมคลง เองกลับ พร้อมบริหารของตนเกิด ๆ พระเทพมุนี ธรรมราตโณ วัดปากน้ำ เฉลย. สนามหลวงแผนกบาลี ตรวจแก้.