ทำนิพพานให้แจ้ง ๒๒๗ : หน้า 352/433

ทำนิพพานให้แจ้ง ๒๒๗ ปรเภทของนิพพาน นิพพานมีอยู่ ๒ ประเภทใหญ่ ๆ คือ 1. สุปทิสัมโพธิญาณ เรียกว่า นิพพานเป็น ทุกคนที่ปฎิบัติธรรมมีองค์ ๘ ได้สมบูรณ์ สามารถเข้าถึงนิพพานนี้ได้ขณะยังมีชีวิตอยู่ ยังเป็น ๆ อยู่ เป็นนิพพานของพระอริยเจ้าลูกกลัดไดแล้ว แต่งมีชีวิตอยู่เพื่อบำเพ็ญประโยชน์แก้สัตว์โลกต่อไป พระสัมพุทธเจ้าทรงเข้าถึงนิพพานนี้ได้เมื่อวันที่พระองค์ตรัสรู้ นิพพานเป็น เป็นเหมือนหลุมหลบภัยในตัว เรามีทุกข์โรคภัยใด ๆ พอใจจดเข้าไปในนิพพาน ความทุกข์ก็จะหลุดไปหมด จะตามเปรี้ยงความไปบึ้งใจเราไม่ได้ พระอรหันต์มีจิตใจสงบในนิพพานตลอดเวลา จึงไม่มีทุกข์อีกเลย 2. อนุปาทิเสนพพาน เรียกว่า นิพพานตาย เป็นเหตุวางนอกภาพสาม ผู้ที่มาดิเลสเป็นพระอรหันต์ เมื่อบรรเจิดดับ (กายนี้แตกทำลายลง) ก็จะเข้าถึงอนุปาทิเสนพพานนี้ ผู้ที่สามารถทำนิพพานให้แจ้งได้ ผู้ที่ทำนิพพานให้แจ้งได้คือ พระอริยบุคคลทุกระดับ ทั้งพระอรหันต์ พระอนาคามี พระสิขทาคามี่ และพระโสดาบัน รวมทั้งโครฏฐบุคคล บางท่านอาจมีสงสัยว่า ก็เห็นบอกว่า ผู้ละโลภโลภได้แล้วจึงจะเข้า นิพพานได้ แล้วตอนนี้มาบอกว่า โครฏฐบุคคลซึ่งยังไม่ได้มิคอิสเป็นพระอรหันต์ก็เข้าได้ นพพานได้ จะไม่เป็นการขัดกันเองหรือ คำตอบคือ ไม่ขัดกัน เพราะโครฏฐบุคคลนั้น เมื่อใจจรดเข้าพระนิพพาน ขณะนั้นก็หมดทุกข์ ก็เลศทำอะไรไม่ได้ แต่ทว่าใจจรดอยู่ในนิพพาน