ประโยคปัญหาและฉายาบุ๋ยไวยากานต์ (สำหรับเปรียญธรรมตรี) : หน้า 94/197

ประโยค: ประโยคปัญหาและฉายาบุ๋ยไวยากานต์ (สำหรับเปรียญธรรมตรี) - หน้าที่ 92 คำอธิบาย: ฉายูติปุริสสะ ปจเจโสติกลิกขุน วฑฺฒุ ปจเจโสติกลิกขุตูฏู [ อ. น. ] ก. นบุพผนพุทธพิสัย กับ อฏิตปุริสสะ งั่งี ตัสสติกลิกขิต เป็นท้อง แผนกอย่างไรหรือไม่ ? จงบอกอย่าง ตั้งวิจารณ์ ประกอบกับคำเฉลย ข. แผนก นุบุพพนพุทธพิสัย ไม่มีปัจจัย เช่น อนาลโย วิเคราะห์ว่า นฤติ สุตฺต อาโนโต อนาลโย อฏิตปุริสสะ งั่งี ตัสสติกลิกขิต เป็นท้อง มีปัจจัยเป็นเครื่องหมาย เช่น อนุปจิ อธิบายปุริสสะ วิเคราะหว่า อุปญา ออสุ อตติ อปุจฉิ อุปัฏฐปริสสะ วิเคราะหว่า อุปญา อสู อตติ อปุจฉิ [ ๒๔๖๒ ] ขอสมุทโธ กับ อุปจิตโก เป็นสมาสชื่ออะไร ? ขอวิจารณ์ ทั้ง ๒ คำศัพท์. ฺ ค. สุปโท คือว่า สหบุพพนพุทธพิสัยสม คำวิเคราะห์ว่า สหปฺุตเตน โส วตติย สภฺุต โอ (ปิฏฺ) อุปจิตโก ชื่อว่า นุบุพพน- พุทธพิสัยสม วิวรกระว่า นฤติ สุตฺต อปุจจา อุปจิตโก. [ ๒๔๕๕ ] [ หมวดนี้เป็นคำติ ] ถ. ทบทวนดี คือ ยอญญามีโย สิ มีร่มอย่างไร ? จงอธิบาย. ฺค. ยอญญิมิงค์ จนฺ วิตตติ คือ ทบทวนเป็นลิงค์ จวนะ วิตตติ ใด อัญญบฏิก็ต้องเป็นลิงค์ จวนะ วิตตติหนีให้ตรงกันเสมอไป จึง จะใช้ได้ ถ้าผิดลิงค์ วนนะ วิภัตติ ก็ใช้ไม่ได้ ตัวอย่างเช่น :- ปุจลิงค์ รุฬาฏโต [ รุกฺโโจ ตนํไม ] มีเวลาสิ้นแล้ว