การบำเพ็ญสมณธรรมและการควบคุมจิต : หน้า 59/586

Bะเพื่อประช บัณฑิตที่แท้จริง ៥៨ เห็นเหมืองน้ำแห่งหนึ่ง จึงได้เรียนถามพระสารีบุตรว่า “สิ่งนี้เขา เรียกว่าอะไร มีไว้ทำอะไร ขอรับ” พระสารีบุตรตอบว่า “เขา เรียกว่าเหมือง มีไว้สำหรับไขน้ำเข้าไปในนาข้าว” สามเณรถาม ต่อว่า “น้ำมีจิตไหม ขอรับ” พระเถระตอบว่า “ไม่มีจิต” สามเณรเกิดความคิดว่า “ถ้าคนทั้งหลายในน้ำซึ่งไม่มีจิต เข้าไปสู่ที่ที่ตนปรารถนา แล้วทำการงานได้ เหตุไฉนคนซึ่งมีจิตแท้ๆ จะไม่อาจทำจิตของตนให้เป็นไปตามอำนาจ แล้วบำเพ็ญสมณ ธรรม” สามเณรเดินต่อไป เห็นช่างศรกำลังเอาลูกศรลนไฟ เล็ง ด้วยหางตา แล้วดัดให้ตรง จึงเรียนถามพระเถระว่า “พวกเขา ทำอะไรกันขอรับ” พระเถระตอบว่า “เขาเอาลูกศรลนไฟแล้วดัด ให้ตรง” “แล้วลูกศรมีจิตไหม ขอรับ” พระเถระตอบว่า “ไม่มีจิต” สามเณรคิดว่า “ถ้าคนทั้งหลายถือเอาลูกศรอันไม่มีจิต ลนไฟ แล้วดัดให้ตรงได้ เพราะเหตุไร คนซึ่งมีจิต จะไม่อาจทำจิตของ ตนให้เป็นไปในอานาจ แล้วบำเพ็ญสมณธรรมเล่า” ครั้นสามเณรเดินต่อไป เห็นช่างไม้กำลังถากไม้ เพื่อท่า กงดุมและล้อเกวียน จึงเรียนถามพระเถระว่า “เขาถากไม้เพื่อ ทำอะไรกันขอรับ” พระเถระตอบว่า “เขาถากไม้เพื่อทำล้อของ เกวียน” สามเณรถามต่อ “แล้วไม้เหล่านั้นมีจิตไหม ขอรับ”