พระเทวทัตและหลักฐิติอันเสื่อมโทรม : หน้า 307/371

ฌาน ม า ซึ่งแม้จะมีอิทธิฤทธิ์ แต่ก็เสื่อมได้ เมื่อพระเทวทัตได้เห็นมหาชนนำลาภสักการะมากมาย มาถวายพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและเหล่าอสีติมหาสาวกทั้งหลาย มีพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ เป็นต้น ส่วนตนเองนั้น มิได้รับความยกย่องนับถือ และมิได้รับลาภสักการะใด ๆ ดังเช่น พระที่ออกบวชพร้อมกันจากศากยวงศ์ หรือพระมหาสาวกองค์ อื่น ๆ ซึ่งถือกำาเนิดในตระกูลต่ำกว่าตน แทนที่พระเทวทัตจะมี โยนิโสมนสิการ พิจารณาแยกแยะหาเหตุผล แล้วคิดพากเพียร พัฒนาตนเองให้บรรลุมรรคผลที่สูงขึ้นไปอีก กลับเอาแต่คิด อิจฉาริษยาพระมหาสาวกเหล่านั้น รวมทั้งพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จนคิดจะปกครองสงฆ์แทนพระพุทธองค์เสียเอง และแม้มิจฉา ทิฏฐิอย่างแรงกล้านี้จะมีผลให้พลังอิทธิฤทธิ์เสื่อมไปแล้ว แต่ พระเทวทัตก็ยังมิได้สำนึก กลับสร้างกรรมหนักขั้นอนันตริย กรรมถึง ๒ อย่าง ดังได้กล่าวแล้ว ในกรณีของพระเทวทัตนี้ ถ้ามองอย่างผิวเผิน เราอาจ จะเห็นว่าพระเทวทัตเป็นคนพาล เลวทรามต่ำช้า มีมิจฉาทิฏฐิ ไม่น่าคบหา สมควรได้รับการประณามและรับโทษทัณฑ์อย่าง หนัก แต่ถ้าจะพิจารณาโดยแยบคายแล้วจะเห็นว่า พระ ๓๐๕