หลักฐานธรรมาภายในคัมภีร์พุทธโบราณ : หน้า 227/374

หลักฐานธรรมาภายในคัมภีร์พุทธโบราณ 1 ฉบับรวบงานวิจัยโดยอ๋อ นาฏิในคัมภีร์มูลฐานมัฏฐุฎฐาน ท้ายคัมภีร์มูลฐานมัฏฐุฎฐานมีเรื่องราวนอกรายไปจากสมาธิวาณ เป็นเรื่องย่อยๆ หลายเรื่อง ซึ่งเป็นเครื่องพิสูจน์ถึงความต่อเนื่องของแนวคิดสายปฏิบัติ ที่หลงเหลือจากพระพุทธศาสนาในอดีตของดินแดนที่ใช้อธิษฐานธรรมมาถึงปัจจุบัน คัมภีร์สายปฏิบัติ มีความนิยมใช้คำกล่าวบาเราเป็นประกอบการปฏิบัติ ซึ่งอาจอยู่ในรูปบริการวาณ อยู่ในรูปบำบัดหรือคำกล่า หนึ่งในคำกล่าวบาเรา นี้คือ นโมพุทธาย ซึ่งเป็นที่รู้จักแพร่หลายดีในดิแดนะแนบนี้ คัมภีร์มัฏฐุฎฐาน ขยายความคำกล่าวบาเรนี้51 ในทำนองเชิญพยุงทั้งหน้าในคำกล่าวอันได้แก่ “นะ-โม-พุ-ทธ-ยะ” มาประดิษฐ์ฐานตามส่วนสำคัญของร่างกาย ซึ่งเป็นส่วนที่สัมผัสถึงกระทบภายนอกและอยู่บนในหน่ายกว่าวันจุดเดี่ยวคือ “นากี” ซึ่งคัมภีร์กล่าวไว้ว่า “ทุธ รูปดีถวายพระอาทิตย์อุปีนาถข้างพระบาท” สิ่งนี้แสดงถึงแนวความคิดเน้นบริเวณ “นากี” เป็นจุดสำคัญจุดหนึ่งในการปฏิบัติ แต่เนื่องจากคัมภีร์นี้เนือะว่าการปฏิบัติไปถึงนาสิ จึงไม่ปรากฏรายละเอียดสำคัญของ “นากี” ตามที่จะเห็นได้ในคัมภีร์พระธุดงค์ และคัมภีร์บัวระพันธ ซึ่งกล่าวถึงการปฏิบัติในชั้นอธิรามรผลและได้กล่าวถึง “นากี” ไว้อย่างชัดเจน เมื่อได้เสนอสมาธิวาณเบื้องต้นตามที่ปรากฏในคัมภีร์มูลฐานแล้ว ต่อไปจะได้เสนอสมาธิวาณในระดับโลคุตธรรม