ผลจากการปฏิบัติและการศึกษาคัมภีร์มุขฐานะ : หน้า 326/374

ผลจากการปฏิบัติ จากการศึกษาเนื้อหาในคัมภีร์มุขฐานะ คัมภีร์ธรรมและคัมภีร์อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องพบว่า ในสมัยโบราณ ผู้ปฏิบัติธรรมได้ทำจิตใจของตนไว้ภายในตัวเวลาทำวัตรา และเมื่อปฏิบัตแล้วก็เข้าสู่สภาวธรรมในระดับชั้นต่างๆ ตั้งแต่ชั้นปี 5 จนถึงอรูปมาณ โดยในช่วงเวลาที่ผู้ปฏิบัติจะเห็นนิมิตหรือเกิดประสบการณ์ทางอารมณ์ก่อน อย่างเช่นมืufiนิมิตเกิดขึ้นแล้วมีอาการกายเบา ใจสบาย กายขยาย กายลอย เป็นต้น จากนั้นเกิดแสงสว่างภายใน เห็นสภาวธรรมต่างๆ ไปรายำำำำบ ได้แก่ เห็นแสงสว่าง เห็นดวงสีหรือตวงธรรม เห็นพระพุทธเจ้า หรือพระอริยสงฆ์เป็นต้น เมื่อเข้าถึงสภาวธรรมแล้วผู้ปฏิบัติทำการศึกษาเปรียบเทียบในเชิงสัญลักษณ์ เพื่อแนวทางในการสอนพระกรรมฐานแก่ลูกศิษย์ หรือเพื่อแนวทางในการทรงจำหมู่พระธรรมในพระไตรปิฎกต่อไป ธรรมภายในคัมภีร์เขมร ในกลุ่มคัมภีร์ไบลานภาษาเขมรที่ศึกษายุบคำว่าสธรรมภายสองแห่งคือ ในคัมภีร์วารปริยายพระวิเสสนสูตร หรือผโล่พระธรรมลังกามีคาถาสวดสรสรเสริญพระธรรมมงกุฎ ซึ่งมีข้อความสรุปในตอนท้ายว่า ธรรมภายคือพุทธลักษณะอันกุลบุตรผู้มีปัญญา มีญาณอันประเสริฐ พิสูจน์มะสกึถานิ่งเนื่องๆ เป็นต้น เมื่อทำการสวดสรสรเสริญพระธรรมภาย สวดสรสรเสริญในองค์พระผู้ปญุตทุกๆ วันเช่นนี้ จะมีอานิสงส์ทำให้สมหวังได้ในทุกสิ่งที่ปรารถนา บทสวดมีเนื้อหาทำเนือยกับ “คาถาพระธรรมภาย” ที่พบนในประเทศไทย ตั้งแต่