คัมภีร์ปฏิรูปมนุษย์ : หน้า 198/397

คัมภีร์ปฏิรูปมนุษย์ ๒. ศิษย์ขาดความสำนึกรับผิดชอบต่อสังคมหรือต่อศักดิ์ศรีแห่งความ เป็นมนุษย์ของผู้อื่นที่ร่วมสังคม ถ้าครูอาจารย์ขาดอริยวินัย ไม่ปฏิบัติหน้าที่ของตนๆ ให้สมบูรณ์ ผลเสียที่จะเกิดเป็นประการที่ ๒ ก็คือ ศิษย์ทั้งหลายจะไม่มีความสำนึก รับผิดชอบต่อสังคมหรือต่อศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์ของผู้อื่นที่ร่วมสังคม เนื่องจากอคติที่ฝังแน่นอยู่ในจิตใจตน ซึ่งจะเกิดเป็นลักษณะนิสัย และ แสดงพฤติกรรมออกมาให้เห็นได้อย่างน้อย ๓ ประการ คือ ๑) เห็นแก่ตัว เห็นแก่หน้า เด็กนักเรียนที่มีนิสัยเห็นแก่ตัวเห็น แก่หน้า ก็เพราะมีความลำเอียงอยู่ในจิตใจ มองไม่เห็นคุณค่าของความ เที่ยงธรรม ไม่เห็นความจำเป็นและประโยชน์ของความเที่ยงตรง หรือ ความชอบด้วยเหตุผล คิดถึงแต่ประโยชน์ของตนและพรรคพวกเป็นสำคัญ การคิดถึงประโยชน์ของพรรคพวกนั้น ในเบื้องลึกของหัวใจก็เพื่อ ประโยชน์ของตนนั่นเอง ความคิดเช่นนี้จัดว่าเป็นมิจฉาทิฏฐิอย่างหนึ่ง ของเด็กนักเรียนที่มีอคติ เพราะไม่ได้รับการอบรมสั่งสอนจากครูอาจารย์ ในเรื่องคุณค่าและความจำเป็นของความยุติธรรม หรือมิฉะนั้นก็อาจเกิด จากการที่ตนได้รับการปฏิบัติจากครูอาจารย์ด้วยความลำเอียง ซึ่งจะมีผล ก่อให้เกิดความขัดแย้งระหว่างนักเรียนกับนักเรียน หรือนักเรียนกับครู อาจารย์ในสถาบันการศึกษา ตลอดถึงสังคมของเด็กแต่ละคนเมื่ออยู่ ภายนอกโรงเรียนด้วย ๒) ชอบยกยอและยกตัว ด้วยอำนาจมิจฉาทิฏฐิที่คิดถึงแต่ ประโยชน์ตนโดยไม่คำนึงถึงความเที่ยงธรรม เด็กนักเรียนประเภทนี้ก็จะมี วิธีหาประโยชน์ใส่ตัว ด้วยการยกยอปอปั้นผู้อื่น ซึ่งอาจจะเป็นเพื่อนฝูง หรือครูอาจารย์เพื่อให้หลงคารมของตน ขณะเดียวกันก็พยายามกล่าว ยกย่องพรรณนาความดีของตนเองเกินจริง เพื่อให้ผู้ฟังเห็นคล้อยตาม และสนับสนุนให้ตนได้รับประโยชน์ ทั้งๆ ที่ไม่ควรจะได้รับ หรือได้รับ