อรรถกถาพระวินัยมหาวรรค ตอน ๑ : หน้า 35/233

ประโยค - ตติยสมัยปตฺนตา อรรถกถาพระวินัยมหาวรรค ตอน ๑ - หน้าที่ 28 บทว่า อภิทฺโลกกาลคโต มีความว่า ได้กำกริยาเสียเมื่อ วันวาน พระผู้มีพระภาคได้ทรงเห็นว่า "แม้อกุลงสนัน ก็เกิดแล้ว ในนวาสัญญาสัญญาเดนมภ." บทว่า พุทธปฏิฆ คือ ผู้มอุปกระมก. บทว่า ปฐมนิทฺตฏตู มีความว่า ผู้อนมตัวเพื่อประโยชน์แก่ ความเพียร. บทว่า อุปฐสงสิฐ มีความว่า ได้รับอัชฌาสัยในน้ำบ้วน ปากเป็นต้น. หลายบทว่า อนุตฺตรา จ โพธิ อนุตฺตรา จ คย มีความว่า อาชวากชื่อ อุปะ ได้พบพระผู้มีพระภาคที่ระหว่างโพธิมันทกับแม่น้ำคา ต่อกัน. บทว่า อุตฺตรนคุปฺปติปนฺนี มีความว่า เสด็จดำเนินทางไกล. บทว่า สุพุทธภิ ฯ มีความว่า เรารองงำไตรภูมิสรรพ์ทั้งปวง. บทว่า สุพุทธภิ ฯ มีความว่า ได้รู้ คือได้เข้าใจธรรมที่ ๔ ภูมิ ทั้งหมด. บทพระคาถาว่า สุพุทธ สุเมธาส อญฺปลิตฺโต ความว่า อันเครื่องอมบทก่อกิเลส สานไม่ใด้ในไตรภูมิสรรพ์ทั้งปวง. [๓๔] บทว่า สุพุทธชฺโโต ความว่า ตัไตรภูมิธรรมทั้งปวง ไดฺ้ด. บทว่า ตณฺหุกฺเขย วิญฺญุตโต ความว่า เป็นผู้พ้นวิเศษ เพราะ ธรรมเป็นที่สิ้นต้นเหตุอันอัปปาน ด้วยอำนาจทำให้อัปอมรรมย์. บทว่า สย ฯ อกิรฺวาย ได้แก่ เราขธรรมมิค ๔ ภูมิทั้งหมดด้วย