อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก : หน้า 125/370

๑๔ อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๑.๕ ผู้ใดช้าในเวลาที่ควรรีชา ริบด่วนในเวลาที่ควรริบด่วน ผู้นั้นเป็นบาปอย่างสุดจะประมาณ เพราะได้รับแจ้งโดยอุปายอิชชอบ ประโยชน์ของผู้นี้ย่อมบริบูรณ์เหมือนพระจันทร์ข้างขึ้น เขาอ้อมได้สติ ได้เกียรติคุณ และไม่แตกจากมิตรทั้งหลาย. ข.เถร. (เถระ) มก. ๒๕/๑๓ ๒. โทษของความเกียดคร้าน ๒.๑ ท่านงหยกตนของท่านขึ้นจากความเกียดคร้าน เหมือนช่างศรยกลูกศรขึ้นดั่ ฉะนั้นท่านจงทำจิตให้ตรงแล้วทำลายอวิชชาเสีย. ข.เถร. (เถระ) มก. ๕๐/๑๓ ๒.2 พวกคนเหล่าไม่ประพฤติพรหมจรรย์ ไม่ได้ทรัพย์ในครราวังเป็นหนุ่มสาว ย่อมชอบชาดังนกทะเรียนแกะ ซบเซาอยู่เป็นอดมที่หมดปล่า ฉันนั้น พวกคนเหล่าไม่ประพฤติพรหมจรรย์ ไม่ได้ทรัพย์ในคราวยึดเป็นหนุ่มสาว ย่อมทอดถอดถึงทรัพย์เดา เหมือนลูกครศรที่ทอดจากแสง ฉันนั้น. ข.ฐ. (พุทธ) มก. ๕๒/๑๓ ๓. การทำงานโดยไม่พิจารณา ๓.๑ ผู้ใดรีบร้อนในเวลาที่ควรช้า และช้าในเวลาที่ควรริบด่วน ผู้นั้นเป็นพาลย่อมประสพทุกข์ เพราะไม่จัดแจงโดยอายัธชอบ ประโยชน์ของผู้นั้นย่อมเสื่อมไป เช่นพระจันทร์ข้างขึ้นเขย่้อมถึงความเสื่อม และแตกจากมิตรทั้งหลาย. ข.เถร. (เถระ) มก. ๕๒/๑๖ ๓.๒ การงานย่อมเผาผลบุคคลผูมได้พิจารณาแล้ว รีบอุ้มจะทำให้สำเร็จ เหมือนกับของร้อนที่บุคคลไม่พิจารณาก่อนแล้วใส่เข้าไปในปาก ฉะนั้น. ข.ชฎ. (โพธิ์) มก. ๗๗/๑๔ ๓.๓ กรรมที่บุคคลไม่พิจารณาให้ดีส่วนเสียดายก่อน แล้วทำลงไป ผลชั่วร้ายย่อมแก่มนุษย์เหมือนความวิบัติแห่งยามร้อน ฉะนั้น. ข.ชฎ. (โพธิ์) มก. ๖๑/๑๖