อันตรายจากการประพฤติผิดและเวรกรรม : หน้า 207/265

ประโยค๕ - มังคลัตถทีปนิยฉบับ เล่ม ๓ หน้า ๒๐๗ ปกติคือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ให้ ย่อมประสพภัยระใด... เพราะ อันนันทนามเป็นปัจจัย... คหนดิ บุคคลผูมิปกติประพฤติผิดในาม ทั้งหมด ย่อมประสพภัยระใด... เพราะามสุขฉาวาจรเป็นปัจจัย... คหนดิ บุคคลผูมิปกติพูด ย่อมประสพภัยระใด... เพราะมะสวาท เป็นปัจจัย... คหนดิ บุคคลผูมิปกติดื่มน้ำมากถือสุราและเมริ ย่อม ประสพภัยระใด อันนี้ไปในทฤษฎีธรรมบ้าง ย่อมประสพภัยระใด อันเป็นไปในสัมปราปาทพวก ย่อมเสวยทุกทนโทษอันเป็นไปในติ บ้าง เพราะเหตุเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทในเพราะน้ำมฤคอรึสุขาและ เมริยเป็นปัจจัย อภัยเวรนี้ สำหรัับผู้ว่านขาดแล้ว จากเหตุเป็นที่ตั้ง แห่งความประมาทในเพราะน้ำมฤคอรึสุขาและเมริย เป็นอันสวนระงับได้ ด้วยประกอบนี้ ภัยเวร อย่างล่ำนี้ ย่อมเป็นอันสงระงับ ได้แล้ว" [๕๔] อรรถกถาปฐมกุษรนูวา ว่า "ประสุมาทเหตุนัน" สองทว่า ภาวินีเวราน ได้แก่ เจตนาผู้กลัวเวร. บอกว่า ปาณาติปาตปูชวย คือ เพราะกรรมคือปาณาติปาตเป็นเหตุ สอง ทว่า ภัย เวร โดยเนื้อความ เป็นบ่อเกิดวกัน. คีงชื่อว่าเวร นั่น ย่อมมี ๒ อย่าง คือ เวรภายนอก เวรภายใน จริงอยู่ บิดา ของชายคนหนึ่ง เป็นผู้ถูกฆ่าน่มแล้ว เขาคิดว่า “ได้ยินว่า บิดาของเราถูกฆ่ามาแล้ว แต่เราก็ฆ่ามันให้ได้ ดังนั้นแล้ว ย่อม ถืออิสรภาพที่ตนลับแล้วเทียวไป เขาคนผู้นี้เกิดแล้วในสันดาน