การฝึกนิสัยดีและการสร้างบารมี : หน้า 15/334

มานะไม่ฟังคำแนะนำตักเตือน ทำให้ต้องออกจากหมู่บัณฑิตนักปราชญ์จนเสียโอกาสดีๆ ไป ซ้ำร้าย กลับผูกอาฆาตมาทําร้ายปราชญ์บัณฑิตเหล่านั้น สร้างบาปไปอบายอย่างแสนสาหัสอีกด้วย ทั้งนี้ เพราะมิได้ฝึกนิสัยกตัญญู อ่อนน้อมถ่อมตน ทำขันติและศีลให้มั่นคง ลดทิฏฐิมานะ มุ่งสั่งสมปัญญา ฯลฯ มาอย่างดีข้ามชาติ ผู้ไม่คิดสร้างนิสัยให้จริงจัง ไม่เอาดีทางบารมี จึงเสี่ยงต่อการเอาตัวไม่รอด ในภพชาติเบื้องหน้าเป็นอย่างมาก ในทางกลับกัน นักสร้างบารมีที่มีนิสัยอันฝึกตัวมาดีแล้ว ถึงแม้นอยู่ในสถานการณ์ขัดสน จนทรัพย์ หรือขาดอานิสงส์แห่งบุญมาช่วยต่อเติมเสริมชีวิตไปบ้าง ก็ยังรับประกันว่าตนจะเอาตัวรอดได้ เนื่องเพราะมีนิสัยดี ๆ ตามติดตัวเป็นบารมีอยู่นั่นเอง เช่น แม้เกิดในครอบครัวโจร ก็รังเกียจบาป เลือกเดินคนละเส้นทางกับโจรได้ด้วยอำนาจศีลบารมีที่ฝึกอย่างมั่นคงเป็นสันดานมาข้ามชาติ เป็นต้น อาจกล่าวอีกนัยได้ว่า การสร้างบารมี ก็คือ “การฝึกนิสัยดีๆ” ผ่านงานต่าง ๆ ในวิถีชีวิต ประจำวันของตน เช่น ตื่นมานึกถึงบุญ ใส่บาตรทุกเช้า ในที่ทำงานก็รู้จักมีน้ำใจเอื้อเฟื้อแบ่งปัน ถือศีล 8 ทุกวันพระ หมั่นศึกษาค้นคว้าธรรมะ นั่งสมาธิก่อนนอนทุกคืน สู้งานสู้อุปสรรค รู้จักข่มใจ รับผิดชอบ ต่อสิ่งต่าง ๆ รอบตัว จริงใจต่อทุกคน ทำงานอย่างมีเป้าหมายชีวิต เป็นกัลยาณมิตรให้คน ทั้งหลาย ไม่หวั่นไหวในสิ่งต่างๆ เป็นต้น หากได้ฝึกนิสัยผ่านงานการกุศลด้วยแล้ว ก็จะได้ทั้งบุญ และ บารมีคือได้อานิสงส์แห่งบุญช่วยเสริมชีวิตให้เอื้อต่อการสร้างนิสัยดี ๆ ในภพชาติต่อ ๆ ไป บุญจึงเป็นเครื่องอำนวยความสะดวกในการสร้างนิสัยดีๆ ส่วนบารมีคือนิสัยดีๆ ทั้ง 10 ประการ ได้แก่ ความเพียร อดทน จริงใจ มีเมตตา ไม่ไหวหวั่น ใจตั้งมั่น รักพรหมจรรย์ ใฝ่รู้ รักความดี และ มีน้ำใจเสียสละ ...บุญยังมีวันหมดส่งผลได้ แต่นิสัยดีๆ ฝังแน่นในสันดานไม่มีวันหมดส่งผล ซ้ำยังบ่มให้ แก่รอบพัฒนาตัวจนถึงจุดสูงสุดได้อีกด้วย การศึกษาชาดกนี้ มุ่งเน้นให้ผู้ศึกษาได้เป็นเจ้าของนิสัยที่ส่งเสริมการสร้างบารมี หากว่า ศึกษาจนรู้วิธีการปฏิบัติแล้ว แต่ยังไม่เกิดกําลังใจที่จะปฏิบัติให้เกิดนิสัยดี ๆ ขึ้นมาทีละขั้น ๆ ก็จะไม่เกิด ประโยชน์ในการศึกษา เพราะคงเป็นแต่ความดีของบุคคลในหนังสือ หาได้เป็นความดีของผู้ศึกษาไม่ ก่อนอื่น ผู้ศึกษาต้องมีความรักใน “นิสัยอันยิ่งใหญ่ 10 ประการ” นี้ก่อน ก็จะเกิดความเพียร แข็งใจทํา จนในที่สุด ใจก็ยอมรับโดยไม่รู้สึกยากลำบากอีกต่อไป จากนั้นฝึกต่อไปให้ชำนาญจนติดเป็น นิสัย ก็จะไม่หายไปจากใจได้สำเร็จ เป็นไปตามแนวทางอิทธิบาท 4 อันเป็นคุณเครื่องทำให้สำเร็จ หากว่า มีความรักบารมี 10 เพียงเล็กน้อย หรือรักตามความพอใจความดีเหล่านี้จะค่อยๆ สลายหายไปจากใจ ไม่มีโอกาสให้เกิดเป็นนิสัยได้เลย เพราะนิสัยไม่ดีอื่น ๆ จะมาติดแน่นแทนที่ เนื่องจากความดีพิเศษ 10 ประการนี้ ต้องฝืนกระแสกิเลสสร้างขึ้นมา หากไม่ทำให้เป็นนิสัยจนติด ฝังแน่นลงในใจ ก็จะต้านกระแสกิเลสไว้ไม่อยู่ความดีเหล่านี้จะค่อย ๆ หลุดร่อนไปจากใจได้ในที่สุดแล้ว (14) DOU บทนำ