วิถีนักสร้างบารมี : หน้า 59/334

“มหาบพิตร! อาตมภาพเห็นวิมานของพญานาคสังขปาลจึงออกบวชเพราะเชื่อผลของบุญเรื่อง ก็มีอยู่ว่า... อาตมภาพเดินทางไปค้าขายเห็นชาวบ้านช่วยกันหามนาคร่างใหญ่โต จึงได้ให้ทองและโค 16 ตัวแลกกับการปล่อยพญานาค พญานาคพาอาตมาเข้าสู่นาคพิภพแล้วบำรุงอาตมภาพเหมือนบุตรบำรุง บิดา พูดจารื่นหูจับใจไพเราะว่าท่านเป็นเหมือนมารดาบิดาของข้าพเจ้า เป็นดังดวงใจ เป็นผู้ให้ชีวิต เป็นดั่งสหาย อาตมภาพได้เสวยรสทิพย์อยู่ปีหนึ่ง คราวนั้นอาตมภาพจึงทราบว่าสมบัติเหล่านั้น พญานาคได้มาด้วยบุญกรรมของตนและที่ยอมทนให้ชาวบ้านทรมานเพราะกลัวศีลขาด จึงประกอบขันติ และเมตตา เพื่อให้ได้เกิดเป็นมนุษย์ ความเป็นมนุษย์เป็นของบริสุทธิ์ ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ด้วยตบะ และความเพียร อาตมาได้ฟังแล้วจึงเบื่อหน่ายในกามใคร่จะบรรพชา ขอถวายพระพร แม้กามคุณของ มนุษย์ก็เป็นของไม่เที่ยง มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา อาตมภาพเห็นโทษในกามคุณจึงออกบวช ด้วยศรัทธา” พระราชาสดับคำพระฤาษีแล้วเกิดปีติพระทัย ทรงชื่นชมว่า.. “ผู้ใดเป็นพหูสูตย่อมค้นคิดเหตุผลได้มาก มีปัญญาควรคบหาโดยแท้ ข้าพเจ้าฟังคำของ นาคราชและของท่านแล้วแต่นี้ไปจะทำบุญให้มากๆ " ฤๅษีมุ่งบำเพ็ญสมณธรรมจนได้ฌานไปพรหมโลก พระราชาก็หมั่นบำเพ็ญทานจนตลอดชีพ ส่วนพญานาคสังขปาลหมั่นรักษาอุโบสถมเคยขาดจนตลอดชีวิตละโลกแล้วก็ไปตามยถากรรม.. ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า ดาบสได้มาเป็นพระสารีบุตร พระเจ้าพาราณสีมาเป็น พระอานนท์ ส่วนสังขปาลนาคราชได้เป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ พญานาคยอมสละกามอันน่ารื่นรมย์เพื่อมาชื่นชมในศีลมีศีลเป็นเกราะของ ชีวิต ผู้รักษาศีลย่อมมีใจใสสะอาดบริสุทธิ์ สมาธิตั้งมั่นได้ง่ายกว่าผู้ทุศีล เพราะจิตใจไม่มัวหมองสกปรก ผู้ทุศีลยังมิอาจควบคุมจิตใจจากสิ่งยั่วเย้าภายนอกได้ ก็ไม่อาจควบคุมกิเลสภายในเช่นกัน “นิสัยรักมั่นในศีล, หวงแหนความดี, กลัวเปื้อนบาป, ยอมตายก็ไม่ยอมเสียศีล และ การข่มใจไว้มิให้โกรธ” ทั้งหมดนี้ ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในศีลบารมี 2.2 รวมกันเราอยู่ สาเหตุที่ตรัสชาดก พระทศพลประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน ทรงทราบความพินาศใหญ่ กำลังจะเกิดแก่พระญาติของพระองค์ เพราะทะเลาะกันเรื่องแย่งน้ำเข้านา จึงเสด็จเหาะไปที่แม่น้ำ โรหิณี ตรัสถึงต้นไม้ที่สามัคคีกันย่อมพ้นภัย เมื่อพระญาติกราบทูลอาราธนาจึงทรงนำเรื่องในอดีต รุกขธัมมชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 56 หน้า 199-203 42 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี