การช่วยเหลือและการทำบุญ : หน้า 130/334

บุตรพ่อค้าเตือนสติยักษ์ให้รู้ตัวว่า... “เจ้ายักษ์เอ๋ย! เจ้ามิรู้หรือเจ้าทำบาปไว้แต่ปางก่อน เพราะเจ้าเป็นคนร้ายกาจ หยาบคาย ชอบเบียดเบียนผู้อื่น มาบัดนี้เจ้าก็ทำเช่นนั้นอีก เจ้ามีดมาแล้วมีดไปโดยแท้ ฉะนั้นแต่นี้ไป เจ้าจง งดจากปาณาติบาตเสียเถิดนะ” บุตรพ่อค้ายังกล่าวถึงความร้ายกาจของนรกให้ยักษ์ฟังต่อ แล้วให้ยักษ์รับศีล 5 เพื่อเอาไว้รักษา ตนสืบไปข่าวสองพ่อลูกที่สยบยักษ์ก็ได้ร่ำลือไปทั่วนคร พระราชาแต่งตั้งบุตรพ่อค้าให้เป็นเสนาบดีและ ให้ยศศักดิ์แก่บิดา ต่อมาท่านเสนาบดีได้เข้าเฝ้าทูลขอพระราชานุญาตให้มอบอาหารแก่ยักษ์นั้น เป็นประจำ และแนะนำพระราชาให้หมั่นทำบุญ ทำทาน เสนาบดีได้ช่วยราชการโดยธรรม แนะนำ ชาวบ้านให้สร้างกุศล เมื่อชนทั้งหลายละโลกแล้วจึงได้ไปสวรรค์กันทั่วหน้า ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า พระราชาในครั้งนั้นได้มาเป็นอานนท์ บิดามาเป็นกัสสปะ ส่วนบุตรได้เป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ บุตรพ่อค้าเลือกที่จะเสี่ยงภัยมากกว่าการหนีปัญหา โดยเอาชีวิตเป็น เดิมพันเพื่อแลกปัญญามา โดยหวังจะปราบยักษ์ช่วยชาวเมือง มีความท้าทายและรักการแก้ปัญหา จึงทำให้จิตใจเตรียมพร้อมตื่นตัวอยู่ตลอดเวลา และใช้ปฏิภาณไหวพริบมาแก้ปัญหาได้ทันท่วงที ผู้มี นิสัยชอบหนีปัญหา รักสบาย ไม่ยอมเผชิญกับภัยที่มาถึง หรือไม่ทุ่มเทเพื่อให้ได้ปัญญามา ความรู้ ความสามารถที่แฝงอยู่ในตัวก็จะถูกปิดกั้น ไม่มีโอกาสนำออกมาใช้อย่างน่าเสียดาย หากไม่เอาชีวิต เป็นเดิมพันในการแสวงหาปัญญาก็จะมีปัญญาในระดับต่ำ ใช้สอยได้น้อย เมื่อถึงคราวต้องสร้าง ประโยชน์เป็นที่พึ่งให้คนอื่น ก็อับจนปัญญา ไม่ได้ดังใจปรารถนา เพราะมิได้ฝึกนิสัยทางปัญญาบารมี ให้มาก หากไม่แก้ไข นิสัยเก่าๆ ก็จะยิ่งฝังแน่นขึ้นไปอีก ความสว่างไสวในชีวิตก็ถูกปิดแคบลงเรื่อย ๆ จนในที่สุด ต้องอับเฉาชีวิต รู้ไม่เท่าทันกิเลส ถูกพัดพาให้ออกนอกวิถีนักสร้างบารมีไปอย่างน่าเสียดาย “นิสัยใฝ่รู้, รักการแก้ปัญหา, ท้าทายปัญหา, กล้าเผชิญปัญหา และสงบใจแก้ปัญหา อย่างไม่เสียขวัญ” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในปัญญาบารมี 4.9 สังเกตให้ดี มีอะไรซ่อนอยู่ สาเหตุที่ตรัสชาดก ภิกษุรูปหนึ่งชอบประพฤติหลอกลวงเพื่อต้องการปัจจัยสี่ ณ พระวิหาร เชตวัน ภิกษุทั้งหลายประกาศโทษภิกษุนั้นในธรรมสภา ณ พระเชตวันมหาวิหาร พระทศพลเสด็จ กุหกชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 56 หน้า 312-315 บ า ที่ 4 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด ปั ญ ญ า บ า ร มี DOU 113