ชาดก วิถีนักสร้างบารมี : หน้า 169/334

5.9 สรุป และ ภาษิตหมวดวิริยบารมีที่มีมาในชาดก การรักตัวกลัวตาย รักความสบาย รักชีวิตมากกว่าความดี เป็นสิ่งขัดขวางอย่างยิ่งยวดของการ สร้างบารมี แท้ที่จริงความตายนั้นไม่น่ากลัวเท่าความเกียจคร้านในตัวคน ความเกียจคร้านทำให้ ตายจากการสร้างบารมีได้อย่างง่ายดาย ความสบายเป็นดังสนิมของใจ เปรียบเหมือนสนิมเหล็กที่ คอยกัดกร่อนเนื้อเหล็กให้ผุพัง ฉันใด เมื่อนักสร้างบารมีติดความสบายคราใด สนิมใจคือ ความเกียจคร้าน ก็จะมากัดกร่อนใจให้ตกต่ำเสื่อมคุณภาพลงไปเรื่อย ๆ ฉันนั้น ความเพียรช่วยกำจัดนิสัยซึมเซา หดหู่ ท้อแท้ สิ้นหวัง ซึ่งเป็นสภาพใจที่อ่อนแอไม่สามารถ พัฒนาจิตใจได้ ความเพียรทำให้ไม่หวาดหวั่นคนชั่ว ไม่หวาดกลัวคนพาล กล้าสวนกระแสที่ผิด กล้า ทําหน้าที่กัลยาณมิตร ถูกดูหมิ่นก็องอาจ ไม่อายต่อการทําดี ไม่อ่อนข้อให้กับอุปสรรค ไม่ปริปากบ่น คนมีความเพียรย่อมมุ่งหวังความสำเร็จเป็นที่ตั้ง มิใช่แต่เพียงสู้เพื่อให้ผ่านพ้นอุปสรรคนับร้อยพัน ประการเท่านั้น แต่เพื่อ “ให้ได้ชัยชนะ” เป็นไปตามที่ตั้งใจเอาไว้ ความเพียร มีการทำอย่างต่อเนื่องเป็นสิ่งสำคัญอย่างมากต่อการสร้างนิสัยใหม่ ที่จะ ประทับโปรแกรมฝังลงในใจอย่างได้ผล การย่อหย่อนโดยท่า ๆ หยุดๆ ท่าบ้างมีทำบ้างจะทำให้หวนคืนสู่ นิสัยเดิมที่เคยชินอีก แก้ไม่รู้จบ หากไม่สร้างสรรค์ทุกโอกาสที่เกิดขึ้นเพื่อ “ฝึกฝน” นิสัยใหม่ นิสัย ของบุคคลนั้นย่อมยังคงเหมือนเดิมไม่เปลี่ยนแปลงขณะลงมือทำสิ่งท้าทายน่าตื่นเต้นเป็นเวลาที่คนเรา เสียขวัญ ซึ่งต้องทุ่มเทสุดตัวเพื่อผละจากสิ่งเก่าๆ ออกไปให้ได้แล้วเริ่มสิ่งใหม่ๆ การวางแผนอย่างดี จะช่วยให้เกิดความเชื่อมั่นได้ หากปล่อยตัวปล่อยใจ ชีวิตก็จะเฉื่อยชาไปตามกระแสกิเลส มิอาจพัฒนา การสร้างบารมีเป็นการทำสงครามวางเดิมพันกันด้วยชีวิตในสังสารวัฏ มีการคาดโทษในนรก อันสุดแสนโหดเหี้ยมอย่างที่ความทรมานในมนุษยโลกเทียบไม่ได้แม้สักนิด และผู้ที่คิดต่อสู้เท่านั้น จึงจะประสบชัยชนะ นักสร้างบารมีต้องทรหด คนที่ไม่สู้หนักไม่เอา เบาไม่ไหว หนีลูกเดียว อยู่กับชีวิต ที่ผิดพลาดเดิม ๆ ไม่กล้าเปลี่ยนแปลงตนเอง จะเป็นเหมือนเหล็กเนื้อไม่ดีที่ช่างที่ไม่ได้ คนไม่รู้ครูก็ฝึก ไม่ได้ คนไม่ขยันหมั่นเพียรย่อมเป็นคนริษยาง่าย เมื่อเห็นสมบัติผู้อื่นแล้วก็ไม่คิดพากเพียรให้เกิด คุณสมบัติเช่นนั้นบ้าง รู้ว่าตนไม่มีวันได้คุณสมบัติเช่นนั้น จึงไม่ยินดีในสมบัติของผู้อื่น ริษยาผู้อื่นอยู่ เสมอ ภาษิตในชาดก บุคคลไม่ควรสิ้นหวังควรทำความเพียรอย่างเดียว เพราะผู้ทำความเพียรแล้ว ย่อมสำเร็จผล อย่างนี้ บัณฑิตพึงหวังไปไม่พึงเบื่อหน่าย ไม่ควรตัดความหวังว่าเราจะไม่ได้ผลของความเพียร ผลแห่งความเพียรของผู้สมบูรณ์ด้วยศีลย่อมสําเร็จได้อย่างน่าอัศจรรย์ ผู้ใดในเวลาต้องช้ากลับรีบด่วนทำเร็ว และในเวลาต้องรีบด่วนกลับทำช้าไป ผู้นั้นตัดรอน 152 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร า 2