วิถีนักสร้างบารมี : หน้า 25/334

มีน้ำพระหฤทัยเพื่อพสกนิกร บำเพ็ญบุญครองราชย์โดยธรรมเมื่อละโลกไปแล้ว พระองค์พร้อมชาวเมือง ก็ไปพักที่สวรรค์กันถ้วนหน้า... ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า พระราชาในครั้งนั้นได้เป็นพระอานนท์ในบัดนี้ ลิงวายร้ายเป็น พระเทวทัต ส่วนขุนกระบีได้แก่เราตถาคต ฉะนี้แล “เกิดเป็นคนควรมีใจให้พวกพ้อง ภัยทั้งผองกรายกล้ำไม่อยู่เฉย เอาหมู่คณะรอดปลอดภัยไม่ละเลย ฉะนี้เอย เอาตัวรอดตลอดกาล” จากชาดกเรื่องนี้ ความแล้งน้ำใจหรือความดูดายในหมู่คณะย่อมทำให้หมู่คณะวอดวาย หากมีคนเช่นนี้อยู่มากหมู่คณะก็วอดวายเร็ว หากคนดีมีน้ำใจมีอยู่มากหมู่คณะก็เจริญเร็ว ดั่งวานร เห็นภัยที่จะเกิด ก็ไม่ดูดาย รีบขวนขวายขอความร่วมมือ เมื่อมีภัยมาไม่ทำเฉย รอให้คนอื่นมาแก้ แม้รู้ทางแก้แต่ต้องเสี่ยงภัยก็ยอมอุทิศตนไม่รอดูเภทภัยให้เกิดกับหมู่คณะ เมื่อดำเนินการแก้ไขแล้ว คนในหมู่คณะมาขัดขวางทําร้ายก็ไม่น้อยใจหรือถือโทษโกรธเคือง ยังคงมองเรื่องส่วนรวมไว้ก่อนโดย ไม่ยอมอ่อนแอท้อแท้เลิกรา จึงนับว่าเอาตัวรอดได้อย่างแท้จริงคือเอาทั้งตนเองและหมู่คณะรอด ทั้งยังได้นิสัยที่รอดจากกิเลสและเภทภัยในอบาย ส่วนผู้คิดเอาแต่สบาย มักเอาตัวไม่รอดตลอดกาล “นิสัยไม่ดูดาย ขวนขวายช่วยเหลือ ไม่ทอดธุระ, เสียสละยอมตน อุทิศตนเพื่อประโยชน์ ของหมู่คณะมากกว่าผลงานส่วนตัว, ไม่น้อยใจ ท้อแท้เลิกราที่จะช่วยเหลือหมู่คณะ และไม่ถือสา ผู้อิจฉาริษยา มุ่งช่วยหมู่คณะอย่างจริงใจ” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีของนักสร้างบารมีที่ นับเนื่องเข้าในทานบารมี 1.3 คนใจเด็ด ควักเนตรเป็นทาน สาเหตุที่ตรัสชาดก ณ พระวิหารเชตวัน ภิกษุสนทนากันในธรรมสภาว่า พระเจ้าโกศล ทรงถวายอสทิสทานแล้วยังไม่อิ่มด้วยการถวายทานแม้ขนาดนั้น พระทศพลเสด็จมาทรงทราบเรื่อง ที่ตั้งขึ้นดังกล่าว จึงตรัสถึงมหาทานแล้วทรงนำเรื่องในอดีตมาตรัสเล่าดังต่อไปนี้ อดีตกาล ณ อริฏฐปุรนคร มีพระราชานามว่าสิว ปกครองไพร่ฟ้าโดยธรรม ไม่ลำเอียงใน การบริหาร ทั้งยังสร้างโรงทานอีก 6 แห่ง บริจาคทานวันละ 6 แสน ไม่เคยขาดแคลนการให้ทาน ทำเช่นนี้เนิ่นนาน มาวันหนึ่งทรงพลันมีความดำริในใจว่า.. “อันทานเหล่านี้เป็นเพียงภายนอกดอก ไฉนเราจะยินดีได้เท่าทานภายในเล่า ตอนนี้เรา อยากจะให้ทานภายในดูบ้างเป็นไร” สีวิราชชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 61 หน้า 56-80 8 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี าง บาร