ชาดกในหมวดสัจจบารมี : หน้า 201/334

บทที่ 7 ชาดกในหมวดสัจจบารมี หากอุปมาวิถีนักสร้างบารมีเป็นดังวิถีแห่งสงครามที่ต้องสู้รบกับอธรรม เช่นนั้นสัจจบารมีก็ เปรียบได้กับ “ทัพหลวง” นิสัยต่าง ๆ ในหมวดหมู่ของสัจจบารมี จึงเปรียบเสมือนขุนพลทั้งหลายที่ต้องรักษากองทัพ เอาไว้ให้ได้สุดชีวิต เพื่อความคงอยู่ของกองทัพ แม้ว่าจะต้องประสบภัยหนักหนาเพียงไหนก็ตาม จะให้ กองทัพล่มสลายไปไม่ได้เด็ดขาด ทัพนี้จึงเป็นสัญลักษณ์ของความ “มั่นคง” ของกองทัพ, ความคงอยู่ คือการไม่ทิ้งวิถีทางที่ตั้งใจ ภัยคือความโลเลของจิตใจ สัจจบารมีเป็นเครื่องบ่มนิสัยรักความจริง จริงต่อทุกสิ่งที่เข้าไปเกี่ยวข้อง เด็ดเดี่ยว มุ่งมั่น มุ่งไป ข้างหน้าอย่างมั่นคงไม่โลเล จริงใจ เสมอต้นเสมอปลาย ซื่อตรง ไม่คิดคด เป็นคนแท้ รู้คุณคน รับผิดชอบ ไร้มารยา พูดจริงทำจริง ไม่ทำเล่น จริงต่อธรรม เมื่อได้ดำเนินการใดแล้ว ก็มุ่งตรงทำไป ให้ตลอดชนิดยอมตายไม่ยอมคด อุปมาดังวิถีโคจรแห่งดวงดาวที่ไม่ก้าวออกนอกวิถีในทุกสมัยฤดู ยัง คงสุกสว่างอยู่ฉันใด คนมีสัจจะก็ฉันนั้น จะไม่โลเลเปลี่ยนไปมาตามอำนาจกิเลส หากสัจจบารมีบกพร่องไป จะได้นิสัยโลเล สะสมธาตุคดขึ้นเรื่อย ๆ จนคิดคดต่อผู้มีคุณ คดต่อเส้นทางการสร้างบารมีของตน กลายเป็นทุรชน คนเนรคุณครูบาอาจารย์ และเพื่อนผู้มีพระคุณ ความจริงต่อธรรมเป็นความจริงอันสูงสุดครอบงำความจริงทั้งหมดผู้ประพฤติชอบในสิ่งต่าง ๆ ชื่อว่าผู้ประพฤติธรรม “ธรรม” เป็นสิ่งล้ำค่าสูงสุด หากผู้ใดไม่จริงต่อสิ่งมีค่าถึงเพียงนี้ ก็มิอาจจริง ต่อสิ่งที่มีค่าแก่ตนน้อยกว่านี้ได้ หากมีมิตรก็ไม่จริงต่อมิตร มีหน้าที่ก็ไม่จริงต่อหน้าที่ ย่อมไม่จริงได้กับ ทุกสิ่งในโลก เพราะทุกสิ่งในโลกล้วนมีคุณค่าน้อยกว่าธรรม ยอดสัจจบารมีคือ จริงต่อธรรมจนเข้าถึงอริยสัจภายในศูนย์กลางกายอยู่ตลอดเวลา การทำหน้าที่กัลยาณมิตร เป็นการฝึกนิสัยสัจจบารมีได้อย่างดี เพราะต้องทำจริงจัง จริงใจ ไม่โลเล เลิกรากลางคัน มุ่งมั่นจนกว่าจะช่วยคนให้พ้นทุกข์ได้สำเร็จ 7.1 ดอกบัวที่หาค่ามิได้ 91 สาเหตุที่ตรัสชาดก ณ พระวิหารเชตวัน ภิกษุนั่งสนทนาถึงคุณของพระอานนท์ว่า ภิกษุชาว ชนบทมีบุญน้อยไปยังถนนที่ขายดอกอุบลก็ไม่ได้ดอกไม้มาบูชาต้นโพธิ์ ส่วนพระเถระไปประเดี๋ยวก็ได้ ปทุมชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 58 หน้า 94-98 184 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี