ขันติธรรมในชาดก : หน้า 182/334

ตื่นบรรทมพอดีรีบถามหาสนมน้อย ๆ ทั้งหลาย รู้ว่าเหล่าสนมไปนั่งล้อมพระฤๅษีจึงโกรธสุดขีด คว้าพระขรรค์ได้ก็วิ่งไปถึงตัวฤาษี ตะคอกถามก่อนลงไม้ลงมือว่า... “เฮ้ยสมณะ! แกถือธรรมอะไร?” “ถือขันติธรรม” ฤๅษีทูลตอบ “ขันติคืออะไร?” พระราชาถามอย่างฉุนๆ “คือความไม่โกรธ เมื่อมีคนมาด่า มาทำร้าย หรือเย้ยหยัน” ฤาษีตอบอย่างสงบ “อืม! เข้าท่า ประเดี๋ยวก็จะรู้กัน ว่าขันติที่ว่าของแกเป็นยังไง” พระราชารับสั่งเรียกเพชฌฆาตเอาแส้หนามเฆี่ยนฤๅษี 2,000 ครั้ง จนผิวหนังและเนื้อ ขาดวิ่น เลือดไหลอาบท่วมตัว “ตะกี้เจ้าพูดว่าอะไรนะ!” ราชาถอยตรัสถาม “อาตมายกย่องขันติ มหาบพิตร ขันตินี้ไม่ได้อยู่ที่ผิวหนังหรอกแต่อยู่ที่ใจของอาตมา ซึ่ง มหาบพิตรไม่อาจทอดพระเนตรเห็นได้” ฤๅษีทูลตอบอย่างไม่พรั่นพรึง พระราชารับสั่งให้ติดมือติดเท้า กระทั่งติดจมูกและหู จนเลือดไหลออกราวหม้อก้นทะลุ แล้ว กระทืบยอดอกพระฤาษี พร้อมสบถด่าว่าก่อนจากไปว่า.. “โถ! เจ้าชฎิลเจ้าเล่ห์ แกยกย่องขันติของแกไปคนเดียวเถอะ!” พระราชาเสด็จหันหลังเดินจากไป เสนาบดีกลัวว่าฤๅษีจะโกรธแค้นแล้วใช้ฤทธิ์ทำลายเมือง จึงรีบเข้ามาขอขมาแทนพระราชา แต่ฤาษีเปล่งวาจาก่อนสิ้นลมว่า... “พระราชาพระองค์ใดมีรับสั่งให้ตัดมือเท้า หู จมูกของอาตมาแล้วไซร้ ขอให้พระราชานั้นจงมี พระชนม์ยืนนานเถิด บัณฑิตเช่นอาตมาย่อมไม่โกรธเคืองเลย” น่าเสียดาย..ค่าอธิษฐานของฤาษีกลับไม่เป็นผล เพราะไม่ทันที่พระราชาเสด็จถึงราชนิเวศน์ แผ่นดินหนาสองแสนสี่หมื่นโยชน์ก็แยกออกดุจผ้ากัมพลฉีกขาด เปลวไฟจากอเวจีมหานรกแลบออก มาม้วนคลุมพระราชาเหมือนห่มผ้ากัมพลแดงฉุดลงสู่ภพอเวจีทันที .. ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า พระราชามาเป็นพระเทวทัต เสนาบดีมาเป็นพระสารีบุตร ดาบสผู้มีวาทะยกย่องขันติมาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ ฤๅษีรับการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่างกะทันหัน ก็ไม่ตีโพยตีพาย หรือตระหนกรนราน เมื่อรู้ว่าต้องประสบภัยเช่นนี้ก็ยึดธรรมะเป็นที่พึ่ง เป็นเกาะกำบัง แม้เจ็บปวด บ ท ที่ 6 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด ขั น ติ บารมี DOU 165