คุณธรรมและชื่อเสียง : หน้า 117/334

ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า มาณพอกตัญญูครั้งนั้นได้มาเป็นพระเทวทัต พระราชามาเป็น พระอานนท์ ส่วนบุตรคนจัณฑาลคือตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ คนพาลมักห่วงเรื่องหน้าตาและชื่อเสียงมากกว่าห่วงเรื่องคุณธรรม แต่ใน หมู่บัณฑิตด้วยกันกลับมองเรื่องคุณธรรมเป็นใหญ่กว่าเรื่องหน้าตา และชื่อเสียงจอมปลอม ทั้งยกย่อง ผู้ที่ประกาศเชิดชูบูชาอาจารย์ของตน คนที่มารยาเพื่อเอาหน้า มักหลงเข้าใจว่าคนอื่นชื่นชมตนเอง ด้วยจริงใจ แต่หารู้ไม่ว่าคนทั้งหลายย่อมมองออกถึงความปรารถนาลามกของตนคนพาลด้วยกัน ยอมคบหาด้วยก็เพื่อหวังผลประโยชน์ ฉะนั้นนักสร้างบารมีต้องไม่กลัวการเสียหน้า เรื่องความกตัญญูนั้น เป็นเรื่องสำคัญที่สุดในการสร้างบารมี และมีผลต่อปัญญาโดยตรง หากมีความกตัญญูไม่มากพอ ก็จะเผลอคิดลบหลู่ครูอาจารย์ได้ แม้ยามปกติอาจไม่ลบหลู่ แต่ยาม ถูกครูดุด่าหรือขุ่นเคืองครูเมื่อใดก็จะคิดลบหลู่ครูทันที กระทั่งนำเรื่องผิดพลาดแม้เล็กน้อยของครู ยกขึ้นมาโดยมองข้ามพระคุณตั้งมากมายไปได้หมด การลบหลู่คุณนี้เป็นกิเลสที่นอนเนื่องอยู่ในใจมนุษย์หากไม่ฝึกนิสัยนึกถึงพระคุณครูไว้ให้มาก หรือไม่สร้างนิสัยกตัญญูข่มความคิดลบหลู่คุณไว้ให้สนิทแล้วไซร้ในอนาคตไม่วันใดวันหนึ่ง หรือชาติใด ชาติหนึ่ง อาจต้องถึงคราวหลุดออกจากความเป็นศิษย์อาจารย์กัน การระลึกถึงพระคุณครูอาจารย์ ได้มากเพียงใด จึงเป็นบททดสอบที่ดีของนักสร้างปัญญาบารมี ผู้ระลึกได้มากเท่าใดก็มีปัญญามาก เท่านั้น ดังเช่น พระสารีบุตรได้ชื่อว่าเป็นผู้พรรณนาพระคุณของอาจารย์ คือ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้มากกว่าใครในบรรดาสาวกทั้งหมด ท่านได้เป็นผู้เลิศทางปัญญา เพราะเห็นคุณค่าของอาจารย์ได้ มากที่สุด ทำให้ท่านสามารถเห็นคุณค่าของสิ่งต่าง ๆ ได้มาก ทั้งยังรู้คุณคนได้อย่างดี เช่น รู้คุณของ ราธพราหมณ์ที่เคยใส่ข้าวให้ตนหนึ่งทัพพี ด้วยอัธยาศัยเช่นนี้ พระสารีบุตรจึงเห็นเรื่องราวต่าง ๆ ได้ ละเอียดลึกซึ้งจนตรองตามคำสอนของครูได้มากที่สุด “นิสัยไม่หลงใหลในชื่อเสียง, หวังผลในคุณธรรมมากกว่ากลัวเสียหน้า, กล้าประกาศคุณ เชิดชูบูชาครู, ไม่ลบหลู่คุณท่าน, หมั่นพิจารณาพระคุณครู, สามารถรู้พระคุณได้มาก, มีปัญญา มองข้ามข้อผิดพลาดของครู และทนครูดุด่าขนาบได้ไม่สิ้นสุด” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถี นักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในปัญญาบารมี 100 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี