การวางเฉยต่อความดี : หน้า 306/334

สําหรับ “การวางเฉยต่อความดี” คือไม่ยอมทําความดีในฐานะที่ควรทํา ไม่ได้เป็นอุเบกขา บารมี แต่เป็นความเห็นแก่ตัวที่ทำลายอุเบกขาบารมี อุเบกขาบารมีย่อมเกิดจากการวางเฉยต่ออารมณ์ ที่หวั่นไหวแล้วดำรงอยู่ในธรรมได้ จึงทำความดีได้ทุกรูปแบบ เช่น เมื่อเจอความยากลำบากก็ไม่หวั่น ไหว สู้ทําความดีต่อไป มิใช่จิตใจไหวหวั่นกลัวความลำบากเลยอยู่เฉยๆ ไม่ทำอะไร, หรือเมื่อจะนั่งสมาธิ ก็ไม่ทิ้งความรับผิดชอบต่อหน้าที่ให้การงานเสียหาย แล้วเอาเวลามานั่งสมาธิด้วยความทะยาน อยากเพราะเร่งร้อนอยากเห็นผลเสียเดี๋ยวนั้น ไม่ยอมหาเวลาที่เหมาะสม แท้ที่จริงผู้ที่มีอุเบกขา บารมีกลับทำความดีมากมายหลายอย่าง ให้ร่มเงาแก่สังคม มิได้ทำเฉยเมย ยอดอุเบกขาบารมีคือ ใจหยุดนิ่งเห็นแจ้งพระนิพพานอยู่เป็นนิตย์ การทำหน้าที่กัลยาณมิตร เป็นการเพิ่มพูนอุเบกขาบารมีได้อย่างดี เพราะฝึกใจให้ หนักแน่นในคำนินทาโต้แย้ง ฯลฯ อย่างอุกฤษฏ์ชนิดยอมตายก็ไม่ยอมหวาดหวั่นเด็ดขาด จนกว่า จะเอาชนะกิเลส ช่วยผู้อื่นพ้นทุกข์ได้สำเร็จ 10.1 ความตาย ใยต้องเศร้า สาเหตุที่ตรัสชาดก นครสาวัตถี กฎมพี่คนหนึ่งเศร้าโศกเสียใจเพราะพี่ชายตาย พระทศพล เสด็จไปโปรดกฎมพีนั้นว่า สังขารทั้งหลายไม่เที่ยง สิ่งที่ควรแตกทำลายก็แตกทําลายไปไม่ควรคิดเสียใจ ในเรื่องนั้น แม้โบราณกบัณฑิตทั้งหลาย เมื่อพี่ชายตายไปก็มิได้คิดเสียใจ ทรงนำเรื่องในอดีตมา สาธกดังนี้.. ในอดีตกาลนานมา มีชายหนุ่มผู้หนึ่งดูแลบิดามารดาด้วยความกตัญญูเสมอมา แต่ทว่า กาลเวลาย่อมกลืนกินสรรพสัตว์ แม้จะเป็นบิดามารดาสุดรักบูชาของชายหนุ่มผู้นี้ก็มิอาจเว้นให้ได้ ดังนั้นทั้งสองตายไปแล้ว พี่ชายมาดูแลกิจการแทนบิดามารดา ต่อมาไม่ทันไร พี่ชายก็รีบด่วนป่วย ตายตามไปอีกคน คราวนี้หมู่ญาติทั้งหมดต่างร้องห่มร้องไห้ เพราะเพียงไม่กี่วันคนในบ้านก็ตาย มากเกินไปแล้ว แต่น้องชายผู้ตายกลับไม่ร้องไห้เลยแม้สักนิด อย่าว่าแต่ร้องไห้ แม้ใบหน้าฉายแวว เสียใจสักนิดยังไม่มีปรากฏ ชายหนุ่มไม่ยอมร้องไห้ตามคนอื่น ทำตัวแปลกเช่นนี้ มีหรือจะไม่โดน โพทนาต่าว่าได้? ดังนั้นเวลานี้หมู่ญาติต่างพากันมารุมโมทนาด่าว่าน้องชายผู้ตายกันเป็นการใหญ่ “ดูเอาเถิดๆ! พวกเราทั้งหลาย จงมาดูคนอะไรใจกระด้างเย็นชาเหลือเกิน ขนาดพี่ชายแท้ๆ ของตัวตายไป หน้าสคิ้วเสียใจสักนิดก็ไม่มีเลย ช่างใจแข็งกระด้างอะไรปานนี้ สงสัยคงจะอยากให้ พี่ชายตายเร็ว ๆ คิดฮุบสมบัติไว้คนเดียวแน่ๆ!” เมื่อมีคนเปิดประเด็นก็มีคนตาม และดูเหมือนทุกคนจะรอรุมประณามอยู่แล้ว ดังนั้น โมตโรทนชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 58 หน้า 490-495 บ ท ที่ 10 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด อ เ บ ก ข า บ า ร มี DOU 289