การให้อภัยและการรักษาศีล : หน้า 218/334

“ตกลง เราให้อภัยทั้งหมดตามที่เจ้าขอ” พระราชาตรัสตอบ “อย่างนั้น ขอพระองค์ทรงมั่นอยู่ในศีล 5 เถิด พระเจ้าข้า ขอพระองค์ทรงละอคติ มีทศพิธราชธรรมให้สม่ำเสมอ และขอให้ทรงตรวจดูกุศลธรรมเหล่านี้ที่สถิตอยู่ในพระองค์คือ ทาน ศีล การบริจาคความซื่อตรงความอ่อนโยนความเคร่งครัดความไม่พิโรธ การไม่เบียดเบียนความอดทน ความไม่ผิดพลาดเถิด แล้วปีติและโสมนัสจะเกิดขึ้นแก่พระองค์หาน้อยไม่เลย พระเจ้าข้า” พระราชาทรงโสมนัสเป็นที่ยิ่งเพราะทรงไม่เคยได้ยินสัตว์กล่าววาจาเป็นธรรมน่าฟังถึงเพียงนี้ มาก่อนเลย พระทัยของพระองค์อ่อนลงดุจทองลนไฟ เกิดความเลื่อมใสที่จะประพฤติธรรมตามที่ กวางแนะนำามาทุกประการ พระราชายึดถือคุณธรรมมั่นคง เมื่อพระองค์และชาวเมืองละโลกแล้วก็ ไปสวรรค์กันถ้วนหน้า สำหรับกวางนันทิยะก็ได้กลับไปหาบิดามารดาปรนนิบัติท่านทั้งสองอย่าง สุขใจทุกวันคืน.. ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า บิดามารดามาเป็นราชตระกูล ราชามาเป็นพระอานนท์ นันทิยมฤคราชมาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ กวางมีความกตัญญูต่อบิดามารดาอย่างยิ่งแล้ว ยังเป็นผู้มีสัจจะอย่างยิ่งอีก ด้วยแม้ผู้ให้อาหารตนจะเป็นศัตรูผู้คิดฆ่าก็ยังแยกแยะดีชั่วออกส่วนดีคือได้ให้อาหารเลี้ยงชีพตนเมื่อตน เป็นหนี้ชีวิตก็ยอมมอบกายให้ส่วนชั่วคือคิดฆ่าตนก็แผ่เมตตาให้ไม่ถือสาไม่เอาดีชั่วมาปนกันจนทำให้ ลืมพระคุณในส่วนที่ดี “นิสัยยืดมั่นในสัจจะ โดยไม่เห็นแก่สุขส่วนตัว, ไม่ลืมคุณคน และรู้จักแยกแยะดีชั่ว” ทั้งหมดจึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในสัจจบารมี 7.8 เหตุการณ์ที่ไม่มีวันเลือน สาเหตุที่ตรัสชาดก ภิกษุนั่งในธรรมสภากล่าวถึงคุณของพระสารีบุตรเถระเจ้าที่รู้พระอัธยาศัย ของพระทศพล พระตถาคตเจ้าเสด็จมาทรงทราบเรื่องสนทนา แล้วทรงนำอดีตมาตรัสดังนี้ ครั้งหนึ่ง ณ ป่าใหญ่ ได้มีละมั่งตัวหนึ่งกำลังวิ่งหนีการไล่ล่าของพระราชาอย่างสุดชีวิต ละมั่ง วิ่งเข้าไปในป่าลึกได้กลิ่นน้ำโชยมาแตะจมูกแต่ไม่เห็นว่ามีน้ำอยู่ตรงไหน ได้กวาดสายตาสอดส่อง แหล่งน้ำจึงรู้ว่าภายใต้หญ้าเขียวที่ปกคลุมเบื้องหน้าคือบ่อน้ำลึกละมั่งไวปานลมขณะใกล้จะล้มตกลงบ่อ ก็รีบกระโดดเบียงฉีกออกไปได้ทันพระราชาวิ่งกวดตามมาไม่ทรงทราบว่ามีบ่อน้ำซ่อนอยู่ได้พลัดตกลง ไปในบ่อลึก หาที่ยึดจับปืนขึ้นมาไม่ได้ ดิ้นรนอยู่ในบ่อรอความตาย กรรมตามสนองพระราชาบ้างแล้ว! สรภชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 60 หน้า 327-347 บทที่ 7 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด สั จ จ บ า ร มี DOU 201