บทที่ 2 ชาดกในหมวดศีลบารมี : หน้า 57/334

บทที่ 2 ชาดกในหมวดศีลบารมี หากอุปมาวิถีนักสร้างบารมี เป็นดังวิถีแห่งสงครามที่ต้องสู้รบกับอธรรม เช่นนั้น ศีลบารมี ก็เปรียบได้กับ “ทัพโยธาป้อมปราการ” นิสัยต่าง ๆ ในหมวดหมู่ของศีลบารมี จึงเปรียบเหมือนขุนศึกทั้งหลายที่มีหน้าที่ตระเตรียม แนวป้องกันข้าศึก สร้างกำแพงคูคลอง หอรบ เป็นต้น เพื่อมิให้ข้าศึกบุกโจมตีเข้ามาภายใน ทัพนี้จึง เป็นสัญลักษณ์แห่งความปลอดภัยของกองทัพ, บาปคือข้าศึก และศีลเปรียบเสมือนเครื่องป้องกันบาป ศีลบารมี เป็นเครื่องบ่มนิสัยใฝ่ดี รักดี หวงแหนความดี กลัวบาป ไม่ชะล่าใจในบาปว่า ไม่ส่งผล รังเกียจความสกปรกในจิตใจ มิยอมให้บาปเข้ามาในตน กลัวเปื้อนบาปเป็นที่ยิ่ง รักระเบียบวินัยและความสงบสุขของหมู่คณะ ไม่ชอบกระทบกระทั่ง ไม่เกเรดุร้าย รักธรรมวินัย ยิ่งกว่าชีวิตตน แม้จะต้องกลั้นใจตายก็ไม่ตามใจกิเลสให้ผิดศีล ชนิดยอมตายไม่ยอมชั่วเด็ดขาด ผู้มีศีลบารมีจะไม่ต้องตายจากความดี ไม่ต้องเสวยทุกข์ในอบายภูมิ มีสัตว์นรกและสัตว์ เดรัจฉาน เป็นต้น ทำให้มั่นใจในการรบกับกิเลส ไม่ต้องพ่ายแพ้กิเลส ทำให้องอาจในทุกสถาน ทั้งยังได้ อัธยาศัยรู้จักข่มใจ ทำให้หมู่คณะงดงามอยู่เป็นสุข ไปอยู่ที่ไหนที่นั้นก็สงบสุข ติดตัวไปข้ามชาติ เมื่อ เกิดใหม่จะได้กายมนุษย์ที่แข็งแกร่ง ทนทานต่อการสร้างบารมี อายุการใช้งานยืนยาว จิตใจไม่ใฝ่ต่ำ ไม่ทำตนให้มัวหมอง ศีลทำให้ใจผ่องแผ้ว สมาธิตั้งมั่นได้ดี เพราะสามารถควบคุมกายและวาจาได้ จึงทำให้ควบคุม ใจได้ดี หากเอาดีทางกายและวาจายังมิได้ ก็ยากที่จะเอาดีทางใจได้ บ การทําหน้าที่กัลยาณมิตร เป็นการเพิ่มพูนศีลบารมีได้อย่างดี เพราะต้องข่มใจมิให้โกรธ รักษากาย วาจาใจให้ดีอย่างอุกฤษฎ์ ชนิดยอมตายไม่ยอมชั่ว จนกว่าจะช่วยคนให้พ้นทุกข์ได้สำเร็จ 2.1 พญานาคฝากชีวิตไว้กับศีล 1 สาเหตุที่ตรัสชาดก สมเด็จพระชินสีห์เมื่อเสด็จประทับอยู่ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ทรงยัง อุบาสกทั้งหลาย ผู้มารักษาอุโบสถให้ร่าเริงแล้วตรัสว่า โบราณกบัณฑิตทั้งหลายละนาคสมบัติอันใหญ่ แล้วเข้าจำอุโบสถเหมือนกันเมื่ออุบาสกทูลอาราธนาแล้วจึงทรงนำเรื่องในอดีตมาตรัสเล่าดังต่อไปนี้ ครั้งหนึ่ง มีพญานาคตัวหนึ่งชื่อสังขปาละอาศัยอยู่ในนาคพิภพ ต่อมาพญานาคเกิดราคาญใจ 'สังขปาลชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 61 หน้า 658-693 40 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร 77