พระราชาและพระคาถา : หน้า 245/334

พิธีมงคลของพระองค์ พระองค์ขึ้นทรงมงคลหัตถีแวดล้อมด้วยจตุรงคินีเสนาเสด็จไปสู่สระน้ำมงคล ขณะนั้นมีชายหนุ่มผู้หนึ่งยื่นมือเข้ามาหาพระองค์ พระองค์ทรงถามบุรุษหนุ่มนั้นว่า... “ท่านมาจากที่ใดหรือ? และมุ่งประสงค์สิ่งใด?” บุรุษหนุ่มนั้นตอบว่า... “ข้าแต่พระจอมธรณีมหิศร! ข้าพเจ้ามีพระคาถาอันลึกล้ำทรงค่าสืบทอดมาตั้งแต่ พระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า พระคาถานี้มีอรรถอันลึกซึ้งวิเศษยิ่งนักเปรียบกับมหาสมุทรสาครทีเดียว ข้าพเจ้าเที่ยวเดินทางมาจากเมืองตักกสิลาสู่พระนครนี้ก็เพื่อพระองค์เท่านั้น ยินว่าพระองค์ทรงใฝ่หา ความรอบรู้ ขอพระองค์จงทรงสดับพระคาถาอันยอดเยี่ยมที่ข้าพระองค์น่ามานี้เถิด" พระราชาสดับคำของบุรุษผู้นี้แล้วทรงมีพระหฤทัยโสมนัสเป็นล้นพ้น ทรงใคร่จะฟังเป็นยิ่งนัก เพราะเพียงคำว่าพระพุทธเจ้ายังหาฟังได้ยาก สำหรับพระองค์แล้วพระพุทธพจน์บทหนึ่งมีค่ายิ่งกว่า ราชสมบัติทั่วทั้งชมพูทวีปเสียอีก พระองค์จึงตรัสกับชายหนุ่มนั้นว่า... “ท่านอาจารย์! ท่านมาดีแล้ว ข้าพเจ้าต้องการฟังเป็นอย่างยิ่งจริงๆ วันนี้ข้าพเจ้าจะรีบไป ประกอบราชธรรมเนียมแห่งผุสสนักษัตรฤกษ์ให้เสร็จสิ้นโดยเร็วแล้วจะขอฟังจากท่านในวันพรุ่งนี้ให้ได้ อย่างแน่นอน!” พระราชารับสั่งให้อำมาตย์เตรียมที่หลับที่นอนให้บุรุษผู้ทรงจำธรรมนั้นยามนี้พระเจ้าสุดโสม ทรงมีพระทัยจดจ่ออยู่กับการได้ฟังธรรมในวันพรุ่ง ทรงสรงสนานในสระมงคลโบกขรณีอย่างแช่มชื่น พระทัยยิ่งนัก เมื่อเสด็จขึ้นสระ พนักงานก็ทูลเกล้าถวายพระภูษาและของหอมดอกไม้ ทันใดนั้นเอง ชายคนหนึ่งตาแอบอยู่ในสระน้ำซึ่งรอพระเจ้าสุดโสมมาตั้งแต่เช้าก็โผล่พรวดขึ้นจากน้ำจับพระเจ้าสุดโสม ยกขึ้นให้นั่งบนบ่า กระโดดขึ้นกำแพงสูง 18 ศอก เหยียบกระพองพญาช้างซับมัน เหยียบหลังม้าต่อ ๆ กันไปฝ่ากองทัพอารักขาทุกด่านอย่างรวดเร็วปานสายฟ้า เมื่อเหลียวหลังดูไม่เห็นใครตามมาแล้วจึง ค่อยๆ เดินไป ขณะเดินอยู่นั้นพลันมีหยาดน้ำไหลตกลงมาที่อกตนก็คิดว่า ชะรอย พระเจ้าสุตโสม คงจะร้องไห้เพราะกลัวตายเสียกระมัง จึงกล่าวกับพระเจ้าสุตโสมว่า... กันแน่?” “ท่านสุตโสม! พระองค์คิดถึงอะไร? คิดถึงชีวิตตนเอง หรือญาติ หรือลูกเมีย หรือราชสมบัติ “เรามิได้คำนึงถึงตัวเอง มิได้คิดถึงลูกเมีย มิได้คิดถึงทรัพย์สมบัติ มิได้คิดถึงบ้านเมือง เพียง แต่เราสัญญากับบุรุษไว้คนหนึ่งว่าพรุ่งนี้เราจะไปพบเขาเพื่อฟังธรรม ตอนนี้เราจะเป็นผู้ไม่รักษา ความสัตย์เสียแล้ว เราเพียงเสียใจเรื่องนี้เรื่องเดียวเท่านั้นที่ต้องผิดสัจจะ! เรานึกไม่ถึงว่าท่านจะจับ เอาข้าพเจ้ามาเสียก่อน ถ้าท่านปล่อยข้าพเจ้าไปฟังธรรม ข้าพเจ้าสัญญาจะกลับมาหาท่านอีกอย่าง แน่นอน ท่านสหายโปริสาท!” พระเจ้าสุตโสมตรัส 228 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี