การกลับมาของความสงบ : หน้า 231/334

สงบด้วยพระราชอำนาจที่ทรงมีอยู่ แล้วเสวยราชย์โดยธรรม สร้างบุญกุศลเรื่อยมา ไม่ทรงปล่อยปละ ละเลยหน้าที่ในราชกิจอีกต่อไปบ้านเมืองกลับมาสงบสุขอีกครั้งดังสมัยพระราชบิดา ประชาชนออกจาก ป่าเข้ามาอยู่บ้านตามเดิม ต่างแซ่ซ้องสรรเสริญพระราชา ฝนฟ้าก็ตกต้องตามฤดูกาล ไพร่ฟ้าเบิกบาน ฝูงสัตว์สุขสำราญไปตามกัน ส่วนผู้ที่สุขใจที่สุดคือพระราชานั่นเอง.. ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า เทวดาครั้งนั้นมาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ พระราชาไม่จริงใจต่อทุกคนที่คัดเลือกพระองค์มาดูแลบำบัดทุกข์บำรุงสุข แต่กลับเสวยสุขแต่ผู้เดียว เอาเปรียบชาวเมือง หลอกลวงชาวเมืองด้วยการไม่ทำหน้าที่ ซ้ำยังปิดโอกาส ผู้อื่นที่พร้อมกว่าให้เข้ามารับตำแหน่งแทนตน จึงเป็นที่เกลียดชังของชาวเมือง การรับผิดชอบเป็นการสร้างสัจจะบารมีโดยตรง เป็นการปกปิดความไม่จริงรอบด้านที่ตน เข้าไปเกี่ยวข้อง หรือปกปิดทิศทั้ง 6 ที่แวดล้อมตน เช่น ทิศเบื้องหน้าคือบิดามารดา ให้หมั่นหาเลี้ยงดู กตัญญูรู้คุณท่าน ทิศเบื้องขวาคืออาจารย์ ให้หมั่นเคารพบูชาปฏิบัติตามคำสอน ทิศเบื้องซ้ายคือ มิตรสหายคบหาด้วยใจจริงไม่ทิ้งยามมีภัย ทิศเบื้องหลังภริยาให้ซื่อสัตย์จริงใจไม่ดูหมิ่นเป็นต้น ผู้ที่รับ ผิดชอบต่อทุกสิ่งได้บริบูรณ์จึงเป็นที่แช่มชื่นใจของผู้คนทั้งหลายเพราะคนทั้งหลายได้รับความสุขสดชื่น จากผู้นั้นอย่างเต็มที่ เหมือนสระน้ำใสเย็นยังความชื่นใจแก่มวลสัตว์ทั้งผอง “นิสัยรับผิดชอบต่อหน้าที่, ไม่ทำเหลาะแหละ ติดความสบาย, จริงกับทุกสิ่ง, จริงต่อ บุคคลรอบด้าน และรับผิดชอบต่อหมู่คณะ” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่อง เข้าในสัจจบารมี 7.12 สองลิงจริงต่อธรรม สาเหตุที่ตรัสชาดก ภิกษุสนทนากันในธรรมสภาว่า พระเทวทัตนั้นกักขฬะหยาบช้า โผงผาง มุ่งปลงพระชนม์ พระโลกนาถ มิได้มีความเห็นอกเห็นใจพระตถาคตเลย พระทศพลเสด็จมาทรงทราบ เรื่องที่ภิกษุสนทนาแล้วตรัสว่า มิใช่แต่บัดนี้เท่านั้น แม้เมื่อก่อนเทวทัตก็กักขฬะ หยาบคาย ไร้กรุณา เหมือนกัน แล้วทรงนำเรื่องอดีตมาตรัสเล่าดังนี้ ในอดีต มีลิงสองพี่น้องอาศัยอยู่ในป่าแห่งหนึ่ง ลิงผู้พี่ชื่อนันทิยะ ส่วนผู้น้องชื่อจุลนันทิยะ ทั้ง สองเฝ้าปรนนิบัติมารดาชราผู้ตาบอดอยู่และคอยดูแลฝูงลิงเป็นที่พึ่งให้แก่ลิงอีกมากมาย แต่หลายวันนี้ ลิงสองพี่น้องหมั่นดูแลมารดาเป็นพิเศษ ให้มารดาได้พักนอนที่พุ่มไม้แล้วช่วยกันเข้าไปเสี่ยงภัยใน ป่าลึกเพื่อหาผลไม้อร่อย ๆ มาให้แม่ได้กินในยามบั้นปลายของชีวิต ทุกๆ วันลิงสองพี่น้องจะฝากผลไม้ จุลลนันทิยชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 57 หน้า 389-394 214 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี