การอดทนและความสุข : หน้า 188/334

พระราชาทรงขอขมาโทษ นมัสการลาแล้วเสด็จกลับ กาลต่อมา ฤๅษีณีได้มรณภาพ พระฤาษีก็กลับเข้าสู่ถิ่นหิมพานต์ ทำอภิญญาและสมาบัติให้ เกิดขึ้นได้ หมั่นเจริญพรหมวิหาร 4 มีความสุขสงบในป่าอันร่มรื่นไปจนสิ้นอายุขัย ก็ไปพักต่อที่ พรหมโลกสืบไป ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า นางปริพาชิกาครั้งนั้นมาเป็นมารดาพระราหุล พระราชามา เป็นพระอานนท์ ปริพาชกมาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ ฤๅษีอดกลั้นความดูหมิ่นได้ ด้วยเห็นโทษของความโกรธ ฤๅษิณีก็อดกลั้น ต่อสิ่งยั่วเย้าในลาภยศและความนับถือในราชตระกูล ไม่หลงไปกับกิเลสกาม จึงทำให้ทั้งคู่ไม่เสื่อม จากพรหมจรรย์ “นิสัยมองเห็นโทษความโกรธอยู่เสมอ, ไม่พรั่นพรึงต่อความดูหมิ่น, ไม่ชอบคิด คับแค้นใจ และไม่หลงใหลในสิ่งใด” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าใน ขันติบารมี 6.8 อดทนจนได้ดี สาเหตุที่ตรัสชาดก ภิกษุรูปหนึ่งเที่ยวบิณฑบาตในกรุงสาวัตถี เห็นสตรีแต่งกายงามแล้ว ถือนิมิตอันงาม ถูกกิเลสเข้าครอบงำจนหมดความยินดี เธอมีผมและเล็บงอกยาว มีจีวรเศร้าหมอง มี ตัวผอมเหลือง เพื่อนภิกษุนำไปเฝ้าพระทศพล พระตถาคตเจ้าตรัสว่า โบราณกบัณฑิตยังไม่แสดง ความกระสันให้ปรากฏแก่ใครๆ เพราะกลัวหิริโอตตัปปะจะทำลาย เหตุไรเธอจึงทำความกระสัน ให้ปรากฏในท่ามกลางบริษัท 4 ไม่รักษาหิริโอตตัปปะของตนไว้ แล้วทรงน่าเรื่องในอดีตมาสาธกดังนี้ ...กาลครั้งหนึ่ง ณ ป่าใหญ่อันร่มรื่น มีอาศรมหลังหนึ่งเป็นที่อยู่ของฤาษีมาช้านาน วันหนึ่ง สองสามีภรรยาคู่หนึ่งได้นำดอกไม้ของหอมเข้าไปสักการะฤาษี ขณะนั้นเองบุตรของสองสามีภรรยา กำลังเล่นลูกข่างอยู่ที่เนินดินนอกอาศรมได้วิ่งเข้าไปใกล้งูพิษที่จอมปลวก งูเกิดรำคาญจึงกัดเด็กล้มลง มารดาบิดาได้ยินเสียงลูกร้องรีบวิ่งออกมาดู กรีดร้องแล้วอุ้มลูกไปให้ฤๅษีรักษา ปากก็ละล่ำละลัก กล่าวว่า.. ด้วยเถิด” “พระคุณเจ้า! บรรพชิตน่าจะรู้ยาดีหรือมีพระปริตรดีๆ บ้าง ได้โปรดช่วยลูกของดิฉันให้หาย “ฉันไม่รู้ตัวยาเลย ฉันเป็นบรรพชิต ทำเวชกรรมไม่ได้” ฤาษีกล่าว มัณฑพยชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 59 หน้า 831-850 ท บ ท ที่ 6 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด ขั น ติ บ า ร มี DOU 171