วิถีนักสร้างบารมี : หน้า 135/334

จากชาดกเรื่องนี้ อ๋ามาตย์ได้ข้อมูลเหมือนกับทุกคนที่ได้รับจากห้องสืบสวน แต่อำมาตย์ สังเกตเห็นความแปลกของข้อมูลทันที ในขณะที่ผู้อื่นยังมิได้คิดเห็นอะไร การดำเนินชีวิตในปัจจุบัน ข้อมูลที่ถูกต้องแม่นยำมักตกอยู่ในมือคนขยัน คือขยันสืบค้นหา ข้อมูล ไม่ใจง่ายใจเร็ว หลายแห่งถึงกับมีทีมงานรวบรวมข้อมูล กลั่นกรองข้อมูล วิจัยข้อมูล กว่าจะได้ ข้อมูลที่แน่นอนมาต้องเหนื่อยยาก มิใช่ได้มาโดยง่าย องค์กรเหล่านี้จึงมีทิศทางแม่นยำที่จะกำความ สำเร็จ ในทางตรงข้าม ข้อมูลที่ผิดพลาดจะนำมาใช้ประโยชน์ไม่ค่อยได้ มีแต่สร้างโทษ มักจะตกอยู่ใน มือคนใจง่าย ไม่ขยันหาข้อมูล ติดสบาย เกียจคร้าน คนเช่นนี้ดูเหมือนจะคู่ควรกับข้อมูลผิดๆ อยู่เสมอ “นิสัยขยันค้นคว้าหาข้อมูลในการแก้ปัญหา, ไม่ใจเร็วด่วนสรุป ไม่เชื่อถือข้อมูลที่ยังไม่ พิสูจน์ให้ถ่องแท้ รวมทั้งแยกแยะและเชื่อมโยงเหตุการณ์ได้” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถี นักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในปัญญาบารมี 4.11 ไฟโมหะ1 สาเหตุที่ตรัสชาดก ภิกษุเห็นพวกชฎิลบูชาไฟจึงทูลถามพระชินสีห์ว่า ชฎิลประพฤติตบะผิด ต่าง ๆ ความเจริญในการนี้มีอยู่หรือหนอ พระตถาคตเจ้าตรัสว่าไม่มีความเจริญใดๆ ในการนี้เลย ทรงนำ เรื่องในอดีตมาตรัสเล่าดังนี้ ในอดีต พราหมณ์ตระกูลหนึ่ง มีบุตรอยู่หนึ่งคน เมื่อบุตรอายุ 16 ปี บิดามารดาได้มอบไฟ วันเกิดให้บุตร แล้วให้บุตรเลือกเส้นทางชีวิตว่าจะไปทำงานหาทรัพย์แบบชาวโลกหรือจะเป็นพราหมณ์ บำเรอไฟในป่าเพื่อมุ่งหน้าต่อพรหมโลก บุตรเลือกรับไฟวันเกิด ลามารดาบิดาเข้าป่าสร้างอาศรมอยู่ บูชาไฟ วันหนึ่งพราหมณ์หนุ่มได้ข้าวปายาสมาจากสหาย ก่อนทานคิดว่าเราจะถวายข้าวรสเลิศนี้ แก่มหาพรหมก่อนจึงนำข้าวมาบูชาไฟ หวังให้เพลิงผู้เป็นเจ้าดื่มกิน เมื่อสาดข้าวปายาสลงในไฟ น้ำมัน ในข้าวเกิดปะทุ ไฟลุกพุ่งขึ้นไหม้อาศรมจนหมดสิ้น พราหมณ์ทั้งกลัวทั้งตกใจรีบหนีออกไปยืนบ่น “โอ้! เราไม่ควรไปสนิทสนมกับไฟชั่วช้านี้เลย ฟชั่วช้านี้เลย บรรณศาลาของเราอุตส่าห์ทำมาแสนยาก ถูกไฟเผาหมดแล้ว โธ่ สิ่งอื่นที่จะชั่วช้ายิ่งไปกว่าความสนิทสนมกับคนเลวทรามเป็นไม่มีอีกแล้ว! ไฟนี้เราให้อิ่มหนำด้วยข้าวอย่างดีแท้ๆ ยังมาไหม้บรรณศาลา ทำร้ายเราให้พินาศได้ เราจะต้องการสิ่ง ที่ทำลายมิตรเช่นนี้ไปทำไมกัน!” กล่าวจบก็รีบเอา ามาดับไฟ แล้วเอากิ่งไม้ฟาดกองเพลิงเลิกบูชาไฟอีกต่อไป จากนั้นเข้าสู่ ป่าหิมพานต์อันแสนร่มรื่น บรรพชาเป็นฤาษี ยังอภิญญาและสมาบัติให้เกิด มีความสุขอันล้ำเลิศ 'สันถวชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 57 หน้า 81-84 118 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี ก