ข้อความต้นฉบับในหน้า
8.1 องค์ชายใจเพชร เผด็จศึกลวงฤทัย
สาเหตุที่ตรัสชาดก สมเด็จพระชินสีห์ทรงมีพระธรรมเทศนาแก่ภิกษุเรื่องกายคตาสติ
ตรัสว่า ภิกษุต้องไม่ปล่อยสติ เป็นผู้ไม่ประมาท เหมือนนักโทษประคองโถมีน้ำมันเต็มเปี่ยมเสมอขอบ
มีเพชฌฆาตถือดาบพาไปสถานที่ของนางงามหยดย้อย ถ้านักโทษปล่อยให้น้ำมันหยดลงที่ใด
เพชฌฆาตจะตัดศีรษะเขาทันที เขามีมรณภัยคุกคามแล้ว มิอาจใส่ใจถึงนางงามด้วยความประมาท
เลย ไม่ลืมตาดูนางงามหยดย้อยเหล่านั้นแม้สักครั้ง ภิกษุกราบทูลว่าทำได้ยาก พระทศพลตรัสว่า
มิใช่เป็นการกระทําได้ยาก นั่นเป็นสิ่งที่ทำได้ง่ายโดยแท้ เพราะว่ามีคนเงื้อดาบคอยขู่ตะคอกไปอยู่
แต่การที่บัณฑิตทั้งหลายในกาลก่อนไม่ปล่อยสติ ไม่ทำลายอินทรีย์ ไม่มองดูรูปอันงดงามนั่นแหละ!
ที่กระทำได้ยาก เมื่อภิกษุกราบทูลอาราธนา จึงทรงนำอดีตมาดังนี้
ครั้งอดีตกาลนานมา ณ เมืองอันกว้างใหญ่ไพศาลแห่งหนึ่ง พระราชาแห่งแคว้นทรงมี
พระราชโอรสอยู่ถึง 100 พระองค์ วันหนึ่ง ได้มีพระปัจเจกพุทธเจ้าจารึกผ่านมา พระราชาทูล
อาราธนาให้ฉันในพระราชวัง พระราชโอรสองค์เล็กสุดได้ทรงทำหน้าที่เป็นไวยาวัจกรแก่พระปัจเจก
พุทธเจ้าพระองค์ตรัสถามพระคุณเจ้าถึงอนาคตของพระองค์ว่าจะได้สืบสันตติวงศ์ในพระนครนี้หรือไม่?
พระปัจเจกพุทธเจ้าจึงตอบว่า..
“พระองค์จะไม่ได้ราชสมบัติในพระนครนี้ แต่จากนี้ไปอีก 120 โยชน์มีนครชื่อตักกสิลา
ถ้าพระองค์สามารถไปถึงได้ก็จะได้ราชสมบัติในวันที่
ในวันที่ 7 นับจากวันนี้ แต่ในระหว่างทางนั้นจะผ่าน
ดงดิบใหญ่มีอันตรายอยู่ ย่านนั้นจะมีฝูงยักษิณีพากันเนรมิตบ้านและศาลาไว้ระหว่างทาง ตกแต่ง
ที่นอนแพรวพราว ประดับร่างกายยั่วยวน มีร่างเป็นทิพย์ คอยหน่วงเหนี่ยวบุรุษผู้เดินทางผ่านด้วย
คำอ่อนหวานยิ่งนัก แล้วจะพากันเล้าโลมจนใจอ่อนยอมตกอยู่ในอำนาจกิเลส เมื่อเสพสมกับบุรุษแล้วก็
เคี้ยวกินทันที ถ้าพระองค์สามารถสำรวมตา หู จมูก ลิ้น กาย และคุมสติไว้มั่นคงผ่านไปได้ก็จะได้
ราชสมบัติในพระนครนั้นแน่”
องค์ชายเล็กฟังโอวาทจากพระปัจเจกพุทธเจ้าแล้ว รู้สึกว่าหนทางนี้ช่างอันตรายยิ่งนัก ถ้า
พระคุณเจ้าไม่เตือนไว้ก่อนเห็นจะรับมือลำบาก พระองค์ทรงตัดสินพระทัยที่จะเดินทางไปทันทีโดยไม่
ลังเล ทรงตั้งพระทัยอย่างเด็ดเดี่ยวว่าจะฟันฝ่าตะลุยผ่านดงนี้ไปให้จงได้ จึงขอพรจากพระปัจเจกพุทธเจ้า
แล้วเสด็จไปทูลบังคมลาพระราชบิดามารดา จากนั้นได้ตรัสกับขุนพลคนสนิทว่า..
“เราจะไปเป็นกษัตริย์ในตักกสิลา พวกเจ้าจงอยู่ช่วยราชกิจที่นี่ให้ดี เราขอตัวลาไปก่อน”
5 ขุนพลคนสนิทฟังดังนี้แล้วอยากขอติดตามไปด้วย 5 ขุนพลนี้นับว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญการรบ
และเจนจบในยุทธศาสตร์มาโชกโชน แต่ยังหารู้ไม่ว่าหนทางนี้สุดแสนอันตรายเพียงใด มาตรว่าจะมี
'เดลปัตตชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 56 หน้า 353-369
บ ท ที่ 8 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด อ ธิ ษ ฐ า น บ า ร มี DOU 249