ใจไม่ดำ ทำไม่ลง : หน้า 283/334

9.3 ใจไม่ดำ ทำไม่ลง สาเหตุที่ตรัสชาดก พระทศพลทรงปรารภถึงพ่อค้าโกง ได้ตรัสแก่พ่อค้าที่มาเฝ้าแล้วทรงนำ เรื่องในอดีตมาตรัสเล่าดังนี้ ไปด้วยความเหน็ดเหนื่อยมาทั้งวัน กาลครั้งหนึ่ง มีพ่อค้าสองพี่น้องขึ้นเรือไปค้าขายได้เงินมาถึงพันกหาปณะ ระหว่างรอขึ้นเรือ กลับบ้าน พ่อค้าผู้พี่โยนอาหารให้ปลากินแล้วอุทิศส่วนบุญให้เทวดาแถวๆ นั้น จากนั้นก็ผล็อยหลับ น้องชายไม่รอช้ารีบเอาผ้ามาห่อกรวดเก็บไว้เรือมาพอดีพี่ชายจึงตื่น ทั้งสองขึ้นเรือกลับบ้าน ขณะอยู่บนเรือ เรือเกิดโคลง น้องชายพลางควักห่อผ้าจากอกเสื้อมาห่อหนึ่ง อุทานร้องบอกพี่ว่า.. “อ๊ะ! พี่ ห่อเงินตั้งพันตกลงน้ำไปแล้ว ทำอย่างไรดี?” พี่ชายปลอบน้องว่า.. “น้องเอ๋ย! มันตกน้ำไปแล้วจะทำอย่างไรได้ล่ะ อย่าไปคิดถึงมันเลย” ขณะนั้น เทวดาประจำแม่น้ำที่ได้รับส่วนบุญจากพ่อค้าผู้พี่ รู้เห็นเหตุการณ์เบื้องหลังทั้งหมด คิดจะตอบแทนคุณพ่อค้าจึงบันดาลให้ปลาใหญ่กลืนห่อทรัพย์นั้นไว้ ส่วนน้องชายกลับถึงบ้านก็ดีใจ รีบแก้ห่อผ้าออก แล้วก็คล้ายดั่งถูกสายฟ้าฟาดกลางกระหม่อมใบหน้าซีดเผือดลงทันที เพราะพลัน พบเห็นในห่อผ้ามีแต่ก้อนกรวด แสดงว่าห่อที่ตกน้ำคือเงิน! พี่ชายเห็นน้องป่วยกระแซวเอาแต่นอนกอดแม่แคร่เตียงอยู่ จึงมาเยี่ยมดูแลน้อง ขณะนั้นมี ชาวประมงประกาศเร่ขายปลาตายราคาพันกหาปณะเจ็ดมาสก ประชาชนพากันหัวเราะเยาะว่า.. “แหม! ปลาราคาตั้งพันกว่าไม่เคยเห็นนะ พ่อคุณ!” ชาวประมงไม่สนใจ เดินขายมาถึงบ้านพ่อค้าสองพี่น้อง เห็นหน้าพ่อค้าแล้วถูกชะตาลดราคา ให้เหลือแค่เจ็ดมาสก ตกลงปลาเป็นของพ่อค้า ภรรยาผ่าท้องปลาเห็นห่อทรัพย์พันกหาปณะรีบ มาแจ้งสามี พ่อค้าตรวจตราดูห่อทรัพย์นั้นจำได้ไม่ผิดว่าเป็นของตน เทวดาตนหนึ่งก็พลันปรากฏบน อากาศเล่าเรื่องน้องชายให้ฟังจบ แล้วกล่าวว่า.. “คนคิดร้ายย่อมไม่มีวันเจริญดอก! ท่านอย่าให้ทรัพย์นี้แก่น้องชายโจรของท่านเลย เก็บไว้ คนเดียวทั้งหมดเถอะ คนเยี่ยงน้องชายท่านหน่ะ! เทวดาก็ไม่บูชา ใครทำกรรมชั่วยักยอกเอาทรัพย์ มาแล้วไม่ต้องการให้พี่ชาย เทวดาไม่บูชาผู้นั้นเลย" แต่พ่อค้าผู้พี่ไม่อาจหักใจทำกับน้องชายอย่างนั้นได้ กล่าวขอบคุณเทวดาแล้วแบ่งเงิน 500 กหาปณะไปให้น้องชาย น้องชายหายป่วยฟื้นขึ้นมาอย่างสบายใจ 1 มัจฉทานชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 58 หน้า 304-309 266 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ าร มี