ความสัมพันธ์ระหว่างมิตร : หน้า 258/334

เหมือนอยู่ใกล้ ทว่าใจเหินห่างจากบุคคลใด แม้บุคคลนั้นจะอยู่ใกล้ก็เหมือนอยู่ไกล ถ้าจิตเลื่อมใส รักใคร่กันถึงจะอยู่กันคนละฝั่งสมุทรก็เหมือนอยู่ใกล้ชิดกัน ถ้ามีจิตคิดประทุษร้ายกันถึงแม้จะอยู่ ใกล้ชิดติดกันก็เหมือนอยู่กันคนละฝั่งสมุทร การอยู่ร่วมกันนานเกินควร คนรักย่อมกลายเป็นคนไม่ รักกันก็ได้ ข้าพระองค์ขอทูลลาพระองค์ไป ก่อนที่ข้าพระองค์จะกลายเป็นผู้ไม่เป็นที่รักของพระองค์ เธอให้ฉันเอิบอิ่มด้วยคำพูด แต่หาให้อิ่มด้วยสิ่งที่ควรทำาไม่ เหมือนดอกหงอนไก่มีสีสวยแต่ ไร้กลิ่น ผู้ใดไม่ให้ปันไม่เสียสละโภคะเอาแต่พูดคำอ่อนหวานที่ไร้ผลความสัมพันธ์กับมิตรนั้นจะจืดจาง เพราะว่าคนควรพูดแต่สิ่งที่จะต้องทำ ไม่ควรพูดถึงสิ่งที่ไม่ต้องทำ บัณฑิตทั้งหลายรู้จักคนไม่ทำ ดีแต่พูดว่ามิใช่มิตร ผู้คบคนเช่นใด เขาย่อมตกอยู่ใต้อำนาจของบุคคลนั้นนั่นแหละ บุคคลคบคนเช่นไรย่อม เป็นเช่นคนนั้น อาจารย์คบอันเตวาสิกย่อมทำอันเตวาสิกที่ยังไม่แปดเปื้อนให้แปดเปื้อนได้เหมือน ลูกศรเปื้อนยาพิษทําแบ่งลูกศรให้เปื้อนด้วย ฉะนั้น นักปราชญ์ไม่พึงมีเพื่อนลามกเพราะจะแปดเปื้อน บาป นรชนใดห่อปลาเน่าด้วยใบหญ้าคา ใบหญ้าคานั้นก็มีกลิ่นเน่าฟังไป ฉันใด การเข้าไปคบหาคน พาลก็เช่นนั้น นรชนใดห่อกฤษณาด้วยใบไม้ ใบไม้นั้นหอมฟุ้ง การคบหานักปราชญ์ย่อมเป็นเช่นกัน บัณฑิตรู้ ความเปลี่ยนแปลงของตนดั่งการห่อใบไม้แล้วไม่ควรเข้าไปคบหาพวกอสัตบุรุษ ควรคบหา แต่เหล่าสัตบุรุษ ด้วยว่าอสัตบุรุษฉุดไปนรก สัตบุรุษพาให้ถึงสุคติ คนสูงส่งแต่คบคน าทรามจะเป็นคนเลวกว่าคนนั้นทีเดียว ผู้คบหาคนเลวทรามเป็นปกติ จะเสื่อมเสีย แต่ผู้คบหาคนเสมอกันเป็นปกติจะไม่เสื่อมเสียในกาลไหน ๆ ส่วนผู้คบหาคนที่ประเสริฐสุด จะเข้าถึงเขาโดยเร็ว เพราะฉะนั้นควรคบแต่คนที่สูงกว่าตน ผู้เป็นเพื่อนร่วมสุขทุกข์จนตลอดชีวิต เป็นสัตบุรุษ ย่อมละทิ้งเพื่อนผู้สิ้นทรัพย์หรือยังไม่สิ้น ทรัพย์ไม่ได้เลย บุคคลอย่าคุ้นเคยในคนทำบาป คนพูดเหลาะแหละคิดแต่ประโยชน์ตน แสร้งทำสงบเสงี่ยม แต่ภายนอก ทำทีเหมือนกล้ำกลืนมิตรด้วยวาจา แต่มิได้ช่วยเหลือการงานเลย ไม่ควรคุ้นเคยในคน เช่นนั้นคนที่แบมือเปล่า เอาแต่กล่าววาจา จัดเป็นมนุษย์กระพี้ ไม่กตัญญู เป็นคนไม่แน่นอน กำจัด ผู้คนไม่เลือกหน้า เป็นเหมือนดาบที่เขาลับแล้วปกปิดไว้ ไม่ควรนั่งใกล้คนเช่นนั้นเลยคนบางพวก คอยเพ่งโทษเข้าหาคนอื่นด้วยอุบายต่าง ๆ พูดจาคมคายซึ่งไม่ตรงกับน้ำใจ เป็นคนเทียมมิตร บัณฑิต ไม่ควรคุ้นเคยเลย คนคิดชั่วมองเห็นอามิสที่ใดก็คิดประทุษร้ายได้ แล้วก็ละสหายนั้นไป หลอกลวง ปกปิดการงาน เป็นเช่นกับอสรพิษที่ปกปิดรู บัณฑิตไม่ควรคบคนที่มีคำอ่อนหวานว่าจะทำสิ่งโน้นสิ่ง นี้ให้แต่แล้วก็ไม่ทำ การทําความคุ้นเคยในผู้นั้นเป็นไปเพื่อฉิบหายใหญ่หลวง ผู้มีจิตกลับกลอกคำพูด บ ท ที่ 7 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด สั จ จ บ า ร มี DOU 241