วิถีนักสร้างบารมี : หน้า 67/334

ไม่สิ้นสุด “นิสัยเกรงใจ, รู้จักละอาย, มีมารยาท และถนอมน้ำใจกัน” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยใน วิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในศีลบารมี 2.6 ยอมรับผิด ยกจิตให้สูงส่ง สาเหตุที่ตรัสชาดก ณ กรุงราชคฤห์ ชาวบ้านเห็นเหล่าภิกษุเก็บสะสมของไว้มาก พากัน โมทนาว่าสมณะเหล่านี้มักมาก เป็นผู้รักษาคลังภายใน พระทศพลจึงทรงบัญญัติสิกขาบท ทรงติเตียน ภิกษุว่าทำการสะสมอาหารไว้เพื่อประโยชน์แก่วันที่ 2 วันที่ 3 ชื่อว่าทำสิ่งที่ไม่สมควร แล้วทรงนำเรื่อง ในอดีตมาสาธกดังต่อไปนี้ ในอดีตกาล มีมหานครใหญ่อยู่สองเมือง พระเจ้าคันธาระกับพระเจ้าวิเทหะทรงเป็นพระสหาย ต่างเมืองที่ไม่เคยเห็นหน้ากันมาก่อน วันหนึ่งพระเจ้าคันธาระทรงทอดพระเนตรราหูที่มาบดบัง ดวงจันทร์ แสงจันทร์ก็พลันอันตรธานไป ทรงย้อนดูพระองค์และสลดพระทัย ดำริว่า... “พระจันทร์ต้องอับแสงเพราะสิ่งเศร้าหมองคือราหูจรมาบดบัง แล้วตัวเราเองล่ะ! ราชสมบัติที่ เรามีนี้มิใช่เป็นเครื่องเศร้าหมอง นำความข้องกังวลมาให้แก่เราดอกหรือ? เราจะเป็นผู้หมดสง่าราศี เหมือนดวงจันทร์ถูกราหูยึดไว้ไปทำไม เราจะทิ้งราชสมบัติแล้วออกบวชเห็นจะดีกว่ามากนักทีเดียว เราจะเที่ยวไปให้เหมือนดวงจันทร์ที่โคจรในท้องฟ้าอันบริสุทธิ์ จะไม่ข้องด้วยตระกูลและหมู่ชนอีก และจะตักเตือนตนเองเท่านั้น เที่ยวไปตามที่ต่าง ๆ” พระองค์ทรงมอบราชสมบัติให้แก่เหล่าอำมาตย์แล้วเสด็จออกผนวชเป็นบรรพชิตทันทีไม่นาน ก็ยังฌานและอภิญญาให้บังเกิดได้ในวันแต่ละวันฤาษีได้เอิบอิ่มในฌานอย่างสุขล้นพำนักอยู่ในป่าใหญ่ น่ารื่นรมย์ ฝ่ายพระเจ้าวิเทหะทรงทราบว่าพระสหายออกผนวชแล้ว จึงทรงสละราชสมบัติบ้าง ทรงสละ หมู่บ้าน 16,000 หมู่บ้าน และหญิงสวยสระคราญ 16,000 นาง แล้วไปตามทางของนักบวช เสด็จสู่ ถิ่นหิมพานต์ออกผนวช เสวยผลาผลตามมีตามได้ อาศัยอยู่ไม่เป็นที่ เที่ยวจาริกเรื่อยไปจนมาพบ ฤๅษีพระสหายโดยบังเอิญในป่าแห่งหนึ่ง เมื่อได้ไต่ถามซึ่งกันก็ทราบว่าเป็นพระสหายที่ไม่เคยเห็น กันนั่นเอง แต่นั้นมาสองฤาษีก็สมัครสมานกันอย่างยิ่ง วันหนึ่ง ทั้งสองจาริกไปชนบท ชาวบ้านได้ถวายเกลือจำนวนมาก วิเทหฤาษีจึงเก็บเกลือไว้ ใช้สำหรับวันที่ไม่มีเกลือ มาวันหนึ่ง อาหารมีรสจืดมาก วิเทหฤาษีนำเกลือออกมากล่าวกับคันธารฤาษี ว่า.. คันธารชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 59 หน้า 319-331 50 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี