วิถีนักสร้างบารมี : หน้า 244/334

ขังด้วยเช่นกัน ชาวไร่ชาวนาจงเลิกทำไร่ทำนาสักเดือนหนึ่งแล้วมาทำการฉลองสมโภชกันเถิด” มหาชนพากันดีใจโห่ร้องก้องกระโจน พากันโยนผ้าขาวขึ้นทั่วทั้งนคร งานมหรสพจัดอยู่ ตลอดหนึ่งเดือน วิธูรบัณฑิตได้แสดงธรรมแก่มหาชน ชักชวนให้สร้างบารมี ชนชาวกุรุรัฐได้ตั้งอยู่ใน โอวาทนั้น พากันรักษาศีล ทำทาน ละโลกแล้วไปพักในสวรรค์กันทั่วหน้า ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า มารดาบิดาของบัณฑิตครั้งนั้นมาเป็นมหาราชสกุล ภริยา ของบัณฑิตมาเป็นมารดาของพระราหุล บุตรคนโตมาเป็นพระราหุล พระนางวิมลามาเป็นนางอุบล วรรณาเถรี พระยาวรุณนาคราชมาเป็นพระสารีบุตร พระเจ้าโกรพยะมาเป็นพระอานนท์ ปุณณกยักษ์มา เป็นพระฉันนะ ม้ามโนมัยสินธพมาเป็นพระยาม้ากัณฐกะ วิธูรบัณฑิตมาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ วิธูรบัณฑิตเห็นภัยมาก็ไม่โกหกเพื่อให้ตนพ้นภัย แม้โศกเศร้าอาลัยในบุตร ก็ยังรักษาคำพูดทั้งน้ำตา เป็นการสละชีวิตเพื่อรักษาคำสัตย์ชนิดยอมตายไม่ยอมเป็นคนคด เมื่อตน จากไปย่อมมีผลกระทบต่อครอบครัว ได้ขอผัดผ่อนต่อยักษ์เพื่อตามแก้ปัญหาให้เสร็จสิ้นก่อน โดยให้ โอวาทแก่บุตรและสอนวิธีสืบทอดตำแหน่ง ทั้งยังตามให้โอวาทนางสนมกำนัลและเหล่าข้าราชบริพาร ทั้งหลายว่าต้องปฏิบัติตนต่อพระราชาอย่างไร เป็นโอวาทแทนตัว สมหน้าที่ราชบัณฑิต เมื่อยักษ์ ยอมปล่อยตนก็คิดตอบแทนยักษ์บ้าง ยอมเอาตนเข้าเสี่ยงเพื่อให้ยักษ์ได้สมหวังชื่อว่าจริงต่อมิตร ผู้ไร้สัจจะต่อหน้าที่ต่อมิตรสหาย ต่อหมู่คณะ ต่อธรรม จะต้องเสื่อมค่าลงทุกชาติ จนสูญสิ้นค่า โดยสิ้นเชิง และเสวยผลกรรมที่ก่อเอาไว้ “นิสัยถือคำสัตย์เหนือสิ่งใด, รับผิดชอบการกระทำของตน และชอบสะสมสัจจะในตัว” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในสัจจบารมี 7.14 คนจริงไม่ทิ้งธรรม สาเหตุที่ตรัสชาดก ภิกษุสนทนากันในธรรมสภาว่า อัศจรรย์จริงหนอ พระชินสีห์ทรงทรมาน องคุลิมาล ผู้เป็นมหาโจรมีฝ่ามือซุ่มด้วยเลือดร้ายกาจปานนั้นได้โดยไม่ต้องใช้ศัสตรา พระทศพล เสด็จมาทรงทราบเรื่องที่ภิกษุสนทนาแล้วตรัสว่า เราได้บรรลุพระโพธิญาณ ทรมานองคุลิมาลได้ใน บัดนั้นไม่น่าอัศจรรย์เลย เมื่อครั้งเราบำเพ็ญบารมีอยู่ก็ทรมานองคุลิมาลนี้ได้ เมื่อภิกษุกราบทูล อาราธนา จึงทรงนำอดีตมาแสดงดังนี้ 91 ในอดีต ณ แคว้นกุรุ นครอินทปัต มีราชโอรสของพระราชานามว่าสุดโสม ทรงเป็นรัชทายาท ผู้เปี่ยมปรีชา ทั้งยังเป็นที่ใฝ่หาและความหวังของประชาชนชาวเมืองอินทปัต วันนี้เป็นวันประกอบ มหาสุตโสมชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 62 หน้า 617-638 บทที่ 7 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด สั จ จ บารมี DOU 227