การสร้างบารมี : หน้า 324/334

เมตตา ทำให้ “น่าเข้าใกล้” หากผู้ใดเป็นที่แห้งแล้งของผู้อื่น ควรหมั่นแผ่เมตตาเนืองนิตย์ให้จิต ชื่นบานกว้างขวาง มุ่งพิจารณาโทษของการแล้งน้ำใจว่าจะลดทอนการสร้างบารมี มิได้ใครพึ่งพายาม ต้องการ มีแต่ความผูกพยาบาทเป็นสหาย หมั่นเจริญซ้ำๆ จักได้เมตตาเป็นเครื่อง “เห็นใจ” อุเบกขา ทำให้ “น่าสุขใจ” หากผู้ใดเป็นที่น่าร้อนรุ่มใจกลุ้มใจของผู้อื่น เพราะความที่ตน อารมณ์อ่อนไหวไปกับทุกสิ่งรอบตัว ให้ฝึกหัดตัดใจจากอารมณ์ต่าง ๆ จนคุ้นชินดุจคนขับถ่ายคูถ มิหวนกลับไปอาลัยใยดี หมั่นพิจารณาโทษของความยินดียินร้าย อย่าให้เผลอทุกเวลา จักได้อุเบกขา เป็นเครื่อง “ตัดใจ” ดังที่กล่าวแล้วว่าการสร้างบารมีต้องมีใจรักขึ้นมาก่อนจนเป็นอัธยาศัยดังที่มีมาในปรมัตถทีปนี อรรถกถาขุททกนิกาย จริยาปิฎกดังนี้.. “เพราะมีอัธยาศัยในทาน พระโพธิสัตว์ทั้งหลายจึงเป็นผู้เห็นโทษในความตระหนี่ย่อมบำเพ็ญ ทานบารมีให้บริบูรณ์ เพราะเป็นผู้มีอัธยาศัยในศีล จึงเป็นผู้เห็นโทษในความทุศีล บำเพ็ญศีลบารมี ให้บริบูรณ์ เพราะมีอัธยาศัยในเนกขัมมะ จึงเห็นโทษในกามและการครองเรือน เพราะมีอัธยาศัยใน การรู้ตามความเป็นจริง จึงเห็นโทษในความไม่รู้ และความสงสัย เพราะมีอัธยาศัยในความเพียร จึง เห็นโทษในความเกียจคร้าน เพราะมีอัธยาศัยในความอดทน จึงเห็นโทษในความไม่อดทน เพราะมี อัธยาศัยในสัจจะ จึงเห็นโทษในการพูดผิด เพราะมีอัธยาศัยในความตั้งใจมั่น จึงเห็นโทษใน ความไม่ตั้งใจมั่น เพราะมีอัธยาศัยเมตตา จึงเห็นโทษในพยาบาท เพราะมีอัธยาศัยในความวางเฉย จึงเห็นโทษในโลกธรรม จึงบำเพ็ญบารมีทั้งหลายให้บริบูรณ์โดยชอบความเป็นผู้มีอัธยาศัยเหล่านี้ เป็นปัจจัยแห่งบารมีเพราะเป็นเหตุให้สําเร็จ" การสร้างบารมี 10 เป็นการสร้างนิสัยดีที่สอดคล้องกันไปจนใจสูงขึ้นเรื่อยๆ เมื่อเริ่มให้ทานใจ ก็เริ่มเปิดกว้าง ปิดความเห็นแก่ตัว เริ่มคิดแบ่งปัน เมื่อให้ทานเรื่อยๆ จะคุ้นกับการช่วยเหลือผู้อื่น เรื่อยๆ จนไม่ประสงค์จะเบียดเบียนใคร เมื่อควบคุมกายและวาจาได้เรื่อยๆ จะขยับขึ้นสู่การควบคุม ใจคือประพฤติพรหมจรรย์ได้ดีเมื่อสะสมเนกขัมมะเรื่อยๆ จะเกิดความสงบพบปัญญาดี เมื่อมีปัญญาดี เรื่อยๆ จะคิดได้ในสิ่งประโยชน์และมิใช่ประโยชน์ จนรักการฝึกตัว เมื่อฝึกตัวพัฒนาตนอยู่เรื่อยๆ จะ ยินยอมอดทนสิ่งต่าง ๆ แต่โดยดี เมื่ออดกลั้นอยู่เรื่อยๆ จะเป็นผู้มีกำลังทำดีได้ต่อเนื่องคงที่ ซื่อตรง จริงจัง ไม่โลเลเลิกล้ม เมื่อมีสัจจะเรื่อย ๆ จิตใจจะตั้งมั่นได้ดีความดีที่สร้างไว้ก็มากพอที่จะนำมาตั้งเป็น ผังสําเร็จได้ดี เมื่อตั้งมั่นในอธิษฐานเรื่อย ๆ จะได้ที่พึ่งสําหรับตนและคนอื่น ความเมตตาบังเกิดได้ดี เมื่อ มีเมตตาเรื่อยๆ จะมองภาพยิ่งใหญ่ไม่ไปติดในจุดเล็ก ๆ ระหว่างทาง โดยวางใจเป็นกลางได้ดี เมื่อมี ใจเป็นกลางเรื่อย ๆ ใจก็จะสงบหยุดนิ่งได้ดี เมื่อใจไม่ติดในคน สัตว์ สิ่งของ และอารมณ์ต่าง ๆ อยู่เรื่อยๆ การให้ทานก็ยิ่งให้ได้ดียิ่งขึ้น ปราณีต อุกฤษฎ์ ยกระดับขึ้นเป็นอุปบารมี เมื่อแก่รอบขึ้นเรื่อยๆ ก็สละ ได้มากขึ้นเรื่อยๆ ถึงระดับปรมัตถบารมี ถึงศีลก็เช่นกัน ถึงเนกขัมมะก็เช่นกัน.. วาสนานิสัยในบารมี บ ท ที่ 12 บ ท ส รุ ป บ า ร มี 10 ทัศ DOU 307