การรักษาศีลและการให้ : หน้า 65/334

ระลึกถึงไมตรีระหว่างกัน จึงมิอาจขอได้” ฤๅษีทูลตอบ “ข้าพเจ้าขอถวายวัวแดงพันตัวแก่ท่าน!” พระราชาตรัส “อาตมภาพไม่ต้องการวัตถุกาม พระองค์โปรดประทานสิ่งที่อาตมภาพทูลขอเถิด” ฤๅษีรับรองเท้ากับร่มจากพระราชาแล้วก็เตรียมออกเดินทางสักที หลังจากรอคอยของสองสิ่ง นี้มาถึง 12 ปี แล้วประทานโอวาทแด่พระราชาให้ทรงไม่ประมาทในธรรม ให้หมั่นรักษาศีล แม้ พระราชาจะทรงวิงวอนให้พระฤาษีอยู่ต่อ แต่พระฤาษีก็ไม่รอต่อไปแล้ว พระฤาษีกลับสู่ป่าได้ไม่นาน ก็ทําอภิญญาและสมาบัติให้เกิดขึ้น ละโลกแล้วไปพักที่พรหมโลก.. ดู ตถาคตแล ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า ราชาในครั้งนั้นมาเป็นพระอานนท์ ส่วนดาบสมาเป็น จากชาดกเรื่องนี้จะเห็นว่า การเอ่ยปากขอสิ่งใดกับใครนั้นเป็นการเสี่ยงต่อไมตรี ต้องพิจารณา ให้ดี หากผู้ขอเอ่ยปากขอ แล้วผู้ให้มีเต็มใจให้แต่จำต้องให้ไป ผู้ให้ก็ขยาดผู้ขอ ไมตรีอาจคลายลงได้ หาก ผู้ขอเอ่ยปากขอแล้วไม่ได้ ผู้ขออาจสิ้นไมตรีกับผู้ให้ ทางที่ดีจึงเป็นผู้นิ่ง ไม่ขอพร่ำเพรื่อ เมื่อสหายรู้ ความต้องการแล้วอยากให้ก็ให้ ถ้าเขาไม่อยากให้ไมตรีก็ไม่เสียไป “นิสัยระมัดระวังกาย วาจา ใจ และไม่ไปสร้างความรำคาญให้ใคร” จึงนับเป็นนิสัยใน วิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในศีลบารมี 2.5 ผู้ขออาจไม่เป็นที่รัก 1 สาเหตุที่ตรัสชาดก พระทศพลประทับอยู่ ณ อัคคาฬวเจดีย์ ทรงปรารภภิกษุผู้มากด้วย การขอ ทรงติเตียนแล้วตรัสถึงโบราณกบัณฑิตไม่ยอมขอเพราะคิดว่าการขอของรักย่อมไม่เป็นที่รัก ไม่เป็นที่พอใจของชนเหล่าอื่น จึงทรงนำเรื่องในอดีตมาสาธกดังต่อไปนี้ กาลครั้งหนึ่ง มีบรรพชิตผู้ทรงศีลรูปหนึ่ง ได้ออกจากป่าเข้าสู่เมือง พระราชาทรงทราบว่า มีฤๅษีมาอยู่ในอุทยาน จึงเสด็จมาพบฤๅษี ทรงเลื่อมใสได้ปวารณาต่อฤๅษีว่า หากประสงค์สิ่งใดก็ขอ ให้บอกได้ทุกอย่างพระองค์จะจัดหาให้ทุกสิ่งดังประสงค์ แต่พระฤาษีกลับไม่เคยทูลขออะไรเลยมาตลอด เวลา พระราชาทรงอยากจะพระราชทานสิ่งต่าง ๆ ให้ฤาษีอย่างเหลือเกิน แต่ทรงมิรู้ว่าฤๅษีต้องการอะไร พระองค์ทรงเฝ้ารอคอยแล้วคอยเล่า หากขืนรอคอยต่อไป ชาตินี้คงมิได้ถวายอันใดให้ได้ดั่งใจพระฤๅษี พระองค์อดพระทัยรอต่อไปไม่ไหว ตรัสถามฤาษีว่า.. อัฏฐิเสนชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 59 หน้า 286-296 48 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี