การเคารพธรรมและการประพฤติธรรม : หน้า 128/334

แม้ผู้ชี้โทษจะชี้ผิด แต่เป็นคำดีมีประโยชน์ก็ไม่ควรถือโทษ ควรยอมรับธรรมนั้นน้อมประโยชน์มาในตัว โดยไม่สนทิฏฐิและความถือเนื้อถือตัวของตนจึงจะเป็นผู้เคารพธรรม เห็นแก่ธรรมเทิดทูนธรรม ยกย่อง ธรรม เชิดชูธรรม มีธรรมเป็นใหญ่ เป็นผู้ประพฤติธรรม และประพฤติตามแนวทางแห่งปัญญาอย่าง ยอดเยี่ยม เราจะเห็นตัวอย่างของพระราหุล ซึ่งพระพุทธองค์ทรงตรัสชื่นชมว่าเป็นผู้ใคร่ต่อการศึกษา คราหนึ่งพระราหุลเดินมาแต่ไกล พวกภิกษุทั้งไม้กวาดกับที่เทขยะไว้นอกศาลา ภิกษุอื่นถามว่าใครทิ้ง ไม้กวาดพวกนี้ไว้ ภิกษุอีกพวกกล่าวว่า ท่านราหุลเดินมาทางนี้คงจะทิ้งไว้ พระราหุลเองมิได้พูดว่า “กระผมไม่ได้ทำ” แม้สักคำ แต่ก้มเก็บไม้กวาดเหล่านั้นเข้าที่ ขอขมาภิกษุทั้งหลายแล้วจากไป สำหรับพระสารีบุตรผู้เป็นอุปัชฌาย์ของพระราหุลก็เฉกเช่นกัน แม้เมื่อท่านถูกพระภิกษุกลั่นแกล้ง กล่าวหาในเรื่องไร้สาระว่า ท่านเอาชายจีวรมากระทบตนเพื่อดูหมิ่น ท่านก็ขอขมาภิกษุนั้นให้อดโทษ แล้วจากไป ท่านไม่มีทิฏฐิเที่ยวไปเหมือนโคเขาขาด ทำตนดุจผ้าเช็ดเท้า นี้เป็นวิถีชีวิตของท่าน วิถีแห่ง ปัญญาวิถีที่ทําลายทิฏฐิมานะที่ท่านยึดเป็นแนวทางให้ตนมาตลอดชีวิต ท่านจึงเป็นเอตทัคคะทางด้าน มีปัญญามากกว่าสาวกทั้งหมด ส่วนท่านราหุลก็เป็นเลิศทางผู้ใคร่ต่อการศึกษา ผู้มีทิฏฐิมานะ! จึงเท่ากับพกพาความโง่ไว้เต็มตัว แล้วเดินไปมาอย่างไม่รู้ตัว “นิสัยนึกถึงธรรมเป็นใหญ่, เคารพเทิดทูนธรรม, อดกลั้นข่มทิฏฐิมานะลงได้ในทุกกรณี และทำเพื่อคุณธรรมในตัวไม่มัวหลงโต้เถียงเอาทิฏฐิ” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมี ที่นับเนื่องเข้าในปัญญาบารมี 4.8 ปฏิภาณพารอดตาย 1 สาเหตุที่ตรัสชาดก ณ ราชิการาม ซึ่งพระเจ้าปเสนทิโกศลสร้างถวายใกล้พระวิหารเชตวัน สมัยนั้นพวกมนุษย์มักกล่าวกับผู้ที่จามว่า ขอให้ท่านจงเป็นอยู่เถิด ภิกษุกราบทูลถามพระทศพลถึง การกล่าวตอบว่าจงเป็นอยู่เถิด นี้เกิดขึ้นเมื่อใด พระจอมมุนีจึงทรงนำเรื่องในอดีตมาสาธกดังต่อไปนี้ ในอดีต มีพ่อค้าสองพ่อลูก เดินทางจากชนบทเข้ามาในเมือง แล้วหาที่พักไม่ได้ ชาวเมือง แนะว่า.. “นอกพระนครมีศาลาอยู่หลังหนึ่ง แต่มียักษ์ยึดครองอยู่ ถ้าท่านต้องการก็ไปพักเถิด” พ่อค้าแม้ต้องการที่พักผ่อนอย่างยิ่ง แต่ถึงอย่างไรนอนพื้นสกปรกย่อมประเสริฐกว่าถูกยักษ์ กินนับว่าพ่อค้ารู้จักชั่งหนักเบา บุตรพ่อค้าก็รู้จักคิด แต่คิดอีกอย่างหนึ่ง! บุตรพ่อค้ากลับให้รู้สึกท้าทาย อย่างยิ่ง เป็นเพราะอยากให้พ่อได้พักสบาย หรือเพราะมั่นใจในไหวพริบปฏิภาณของตน หรือเพราะ ภัคคชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 57 หน้า 28-33 บ า ที่ 4 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด ปั ญ ญ า บ า ร มี DOU 111