นิสัยในวิถีนักสร้างบารมี : หน้า 183/334

เพียงไหนก็อดกลั้นใจไว้ให้อยู่กับธรรมไม่ยอมให้โกรธแค้นและน้อยใจในสิ่งใดทั้งสิ้นได้ผู้ที่มิได้ฝึกข่มใจ ให้เป็นนิสัย ถึงเวลาเจ็บปวดทรมานมีเวทนากล้าแข็งก็ยากที่จะครองสติไว้อยู่ มักจะโอดครวญโวยวาย ให้เป็นที่น่ารำคาญของผู้พบเห็นดูแลความอดทนจึงทำให้มนุษย์กลายเป็นคนสงบเสงี่ยมงดงามได้ “นิสัยยินดีอดกลั้น, ข่มทุกขเวทนา, ไม่โอดครวญ, ข่มความโกรธ, มั่นในธรรม, สงบปาก สงบคำไม่บ่นพร่ำพิไรรำพันและยอมรับความผันแปร” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมี ที่นับเนื่องเข้าในขันติบารมี 6.6 รักษาตน ข่มใจไว้เป็นศรี 1 สาเหตุที่ตรัสชาดก พระทศพลทรงประทานโอวาทแก่พระเจ้าโกศลถึงราชธรรม พระเจ้า ปเสนทิโกศลทูลอาราธนาให้พระองค์ตรัสเรื่องในอดีต จึงได้ทรงนำเรื่องในอดีตมาสาธกดังต่อไปนี้ สมัยหนึ่ง มีนครแห่งหนึ่งเลื่องชื่อลือชาว่าน่าอยู่อาศัย เพราะมีพระราชาฝักใฝ่บำเพ็ญทาน บริจาคสิ่งของให้ชาวเมืองอยู่เป็นประจำ พระองค์มุ่งใฝ่หาเนื้อนาบุญมาตลอดโดยหวังว่าครั้งหนึ่งใน ชีวิตคงจะสมเจตนารมณ์ได้สักวันและแล้ววันนั้นก็มาถึง พระปัจเจกพุทธเจ้าองค์หนึ่งเหาะออกจากเงื้อม ภูเขานันทมูลกะ จาริกมาจนถึงนครแห่งนี้ ได้หยุดพักอยู่ในพระราชอุทยานของพระราชา รุ่งขึ้น พระปัจเจกพุทธเจ้าเข้าไปบิณฑบาตในเมือง พระราชาทอดพระเนตรเห็นพระปัจเจกพุทธเจ้าแล้ว ทรงดีพระทัยเลื่อมใสไม่มีประมาณ พระองค์เสด็จเข้าไปไหว้แล้วนิมนต์ให้ขึ้นสู่ปราสาท อัญเชิญให้ ประทับบนราชอาสน์ ทรงอังคาสด้วยของเคี้ยวของฉันมีรสเลิศต่าง ๆ ทรงสดับคำอนุโมทนาของ พระปัจเจกพุทธเจ้า แล้วทรงปีติใจในทานบารมีของพระองค์เป็นอย่างยิ่ง ได้ขออาราธนาให้อยู่ใน พระราชอุทยานเพื่อเป็นเนื้อนาบุญให้พระองค์ไปนานๆ พระปัจเจกพุทธเจ้าทรงมีพระมหากรุณา สละ ความสุขร่มรื่นในเขานันทมูลกะรับอาราธนาอยู่ในพระราชอุทยานเพื่อเป็นเนื้อนาบุญให้พระราชาสืบไป พระราชารีบเสด็จไปจัดแจงที่พักกลางวันและที่พักกลางคืนโดยให้คนเฝ้าอุทยานทําหน้าที่ ไวยาวัจกร แล้วเสด็จกลับพระราชนิเวศน์รอคอยวันเวลาที่จะมาถวายภัตตาหารอย่างใจจดใจจ่อ จำเดิม แต่นั้นมา พระราชาได้ถวายภัตตาหารอยู่ทุกวัน ทรงอิ่มเอมในทานบารมีที่ทำในพระปัจเจกพุทธเจ้าเป็น ล้นพ้น ส่วนนายสุมังคละซึ่งเป็นคนเฝ้าอุทยานก็บำรุงดูแลพระปัจเจกพุทธเจ้าโดยเคารพเสมอมา.... จนมาวันหนึ่ง ข่าวลือระบือไปทั่วเมืองว่า พระปัจเจกพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว ผู้คนพากันไป ดูท่านในราชอุทยานก็เห็นร่างท่านมีบาดแผลนอนปรินิพพานอยู่จริงๆ จึงออกตามหาผู้สังหาร นายสุมังคละและลูกเมียหายไปจากบ้านพักในอุทยานประชาชนเข้าไปกราบทูลพระราชาว่าคนเฝ้าสวน ฆ่าพระปัจเจกพุทธเจ้าแล้วหนีไป พระราชารีบเสด็จทอดพระเนตรเห็นเหตุการณ์แล้วทรงเศร้าโศก เสียพระทัยเป็นอันมาก ทรงบูชาสรีระพระปัจเจกพุทธเจ้าอยู่เจ็ดวันแล้วทรงทำฌาปนกิจด้วย 'สุมังคลชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 59 หน้า 495-509 ส บาร มี 166 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ