การละทิ้งนิสัยไม่ดี : หน้า 166/334

5.8 ทิ้งนิสัยแย่ ๆ แก้ผังชีวิต 1 สาเหตุที่ตรัสชาดก ครั้งนั้นพระชินสีห์ประทับนั่งเหนือพระพุทธอาสน์อันอลงกตในธรรมสภา ทรงทราบว่า วันนี้เทศนาจักตั้งเรื่องขึ้นเพราะถ้อยคําพวกอุบาสก ได้ตรัสชื่นชมอุบาสกที่มาบำเพ็ญ วัตรรักษาอุโบสถแล้วตรัสว่า อุโบสถนี้เป็นเชื้อสายแห่งบัณฑิตแต่ครั้งก่อน ซึ่งบัณฑิตพากันอยู่จำ อุโบสถเพื่อข่มกิเลสมีราคะเป็นต้น เมื่ออุบาสกกราบทูลอาราธนา จึงทรงนำอดีตมาดังต่อไปนี้ ในอดีต มีบุตรเศรษฐีผู้หนึ่ง ตั้งใจศึกษาร่ำเรียนวิชาเรื่อยมาจนบิดามารดาตายหมดสิ้น เกิด คิดได้ว่า พ่อแม่ตายยังไปมือเปล่า แล้วเราจะมัวมาหาทรัพย์ไปทำไม เลยเบื่อเงินทองของตาย หน่าย ชีวิตประจำวันอันไร้แก่นสาร ในที่สุดก็ละบริวารและคฤหาสน์ เข้าสู่ป่าอันน่ารื่นรมย์บวชเป็น บรรพชิตสร้างอาศรมอยู่สืบมา ในบริเวณนั้นมีสัตว์ 4 ชนิดคือ นกพิราบ งู จิ้งจอกและหมี เช้าวันหนึ่ง ขณะนกพิราบกับภรรยาออกจากรังไปหากินเหยี่ยวก็บินมาโฉบเอานางนกพิราบ ไปต่อหน้าต่อตาแล้วบินจากไป พิราบหนุ่มได้แต่มองตามตาละห้อย ทั้งโศกเศร้ารันทดใจอย่างสุดแสน ทั้งคับแค้นใจคิดถึงแต่นางนกน้อยที่น่าสงสารจนหมดแรงออกไปหากิน กระทั่งแทบไม่มีแรงจะหายใจ และก่อนที่จะหมดลมตายตามภรรยาสุดรักไปได้พลันนึกถึงฤๅษีที่อาศรมขึ้นมาได้คิดว่า.. “โอ้! ความรักคือความร้าย! ช่างทำร้ายเราได้ถึงเพียงนี้ เราต้องลำบากจวนเจียนตายก็เพราะ รัก หากเรายังเกาะเกี่ยวในรัก หักรักไม่ลงแล้วไซร้ก็จะขอยอมตายไม่ขอออกหากินอีกเด็ดขาด! แล้วนกพิราบหนุ่มก็บินมุ่งตรงไปอาศรมฤาษี นอนจำศีลข่มราคะอยู่ใกล้ๆ อาศรมนั้นเอง... อีกด้านหนึ่ง งูกำลังออกหาเหยื่อไปเรื่อย ๆ ไม่ได้ดูตาม้าตาโคจึงถูกโคเหยียบเข้าที่ลำตัวงูพลิก ตัวหลบได้ก็โกรธมากฉกโคลัมตายทันที ชาวบ้านต่างกรูกันเข้ามาร้องห่มร้องไห้เมื่อรู้ว่าโคมงคล ประจำหมู่บ้านตายเสียแล้ว งูจึงพลอยเสียใจไปกับชาวบ้านด้วยคิดว่าตนไม่น่าทำให้คนทั้งหลายต้อง มาเศร้าโศกเพราะความไม่ยับยั้งชั่งใจของตนเลย เวลานั้นเอง งูก็พลันนึกถึงฤๅษีขึ้นมาได้จึงคิดว่า... “เพราะเราโกรธเขาแท้ๆ จึงทำเรื่องแย่ ๆ อยู่ทุกวันนี้! ชาวบ้านเหล่านี้ต้องเสียใจเพราะเรา ผู้เดียว ไม่เอาล่ะ! ถ้าเราสกัดกั้นความโกรธนี้ไว้ไม่ได้ก็ขอยอมตายไม่ออกไปหากินอีกเด็ดขาด!” งูเลื้อยมุ่งตรงไปยังอาศรมฤาษีแล้วนอนขดจำศีลข่มความโกรธอยู่ใกล้ๆ อาศรมนั้นเอง.. อีกด้านหนึ่งของป่า สุนัขจิ้งจอกได้ออกล่าเหยื่อพบช้างนอนตายขวางทางอยู่ จึงลองสํารวจดูว่า จะกินส่วนไหนได้บ้างเลยกัดเข้าที่งวงบ้างงาบ้าง หนังบ้างให้รู้สึกเจ็บฟันเหลือทน จึงกัดไปที่กันก็รู้สึกถึง ความอ่อนละมุนนุ่มน่ากิน ได้กัดกินเนื้อรูทวารช้างอย่างเอร็ดอร่อยจนอิ่มแปร้ และด้วยความขี้เกียจ หาอาหารอื่นอีกในเมื่ออาหารก็มีเหลือเฟือตัวเบ่อเร่อจึงมุดเข้ากันช้างไปอาศัยอยู่ในท้องช้างกินนอนอยู่ ในนั้นราวกับอยู่ในถ้ำ แม้อิ่มแล้วก็โลภมากไม่ยอมออกมาข้างนอก ไม่นานนักซากช้างก็แห้งกรัง "ปัญจุโปสถิกชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 60 หน้า 440-452 บทที่ 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 149