มุสาวาที อเวจีถามหา : หน้า 203/334

7.2 มุสาวาที อเวจีถามหา 1 สาเหตุที่ตรัสชาดก ภิกษุสนทนากันในโรงธรรมสภาว่า พระเทวทัตทำมุสาวาทถูกแผ่นดิน สูบ มือเวจีเป็นที่ไป พระทศพลเสด็จมาทรงทราบเรื่องสนทนาแล้วตรัสว่า แม้ในกาลก่อนพระเทวทัต ก็ทำเช่นนี้เหมือนกัน ทรงนำเรื่องในอดีตมาสาธกดังนี้ ครั้งปฐมกับ ยามโลกเกิดขึ้นใหม่ ๆ มีกษัตริย์นามว่าอุปจิรราช กษัตริย์พระองค์นี้มีอานุภาพ พิเศษคือ พระองค์จะมีจตุรเทพ 4 ตนคอยถือพระขรรค์อารักขาอยู่ 4 ทิศ และมีกลิ่นจันทน์หอมฟุ้ง ออกจากพระวรกาย นอกจากนั้นพระโอษฐ์ของพระองค์ยังมีกลิ่นอุบลออกมาอยู่ตลอดเวลาอีกด้วย ปุโรหิตแห่งพระนครนี้มีนามว่ากปีละ ดำรงตำแหน่งตั้งแต่สมัยพระราชบิดายังทรงเป็นกษัตริย์อยู่ ซึ่ง สมัยนั้นองค์รัชทายาทอุปจิระได้คบหากับน้องชายของปุโรหิตท่านนี้ซึ่งมีชื่อว่าโกรกลัมพกะ ตอนนั้น พระองค์อยู่วัยไล่เลี่ยกัน เป็นสหายสนิทสนมกันมากถึงกับเคยออกปากว่า เมื่อตนครองราชย์แล้วจะ ยกตาแหน่งปุโรหิตให้แทนพี่ชาย มาบัดนี้ กปิลปุโรหิตแก่เฒ่าแล้ว ได้มาเข้าเฝ้าพระเจ้าอุปจิราชทูลขอลาออกจากราชการเพื่อ ขอลาไปบวช เนื่องเพราะรู้สึกอึดอัดใจที่พระราชาหนุ่มแสดงความยำเกรงตนมากเกินไป โดยเห็นว่า เป็นคนสนิทของพระราชบิดา จึงอยากให้คนรุ่นใหม่วัยใกล้เคียงกับพระราชาได้ขึ้นมาแทนหวังให้ พระราชา ทรงปรึกษากันได้อย่างสบายพระทัย พระเจ้าอุปจิราชทรงยินดีให้ออกราชการได้ เพื่อที่ พระองค์จะได้ตั้งพระสหายขึ้นแทนเสียเลย แต่กลับผิดคาดเพราะท่านปุโรหิตกราบทูลต่อว่า.. “ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติเทพ! ข้าพระองค์เป็นคนแก่ ที่บ้านมีบุตรอยู่คนหนึ่ง ขอพระองค์จงตั้ง บุตรของข้าพระองค์ให้ดำรงตำแหน่งปุโรหิตต่อเถิด พระเจ้าข้า ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตด้วย เถิด” พระราชาทรงเกรงพระทัยท่านปุโรหิตเฒ่ามาก มิกล้าปฏิเสธ จึงตรัสตอบตกลง หลัง จากนั้นท่านกปีละก็บรรพชาเป็นกปิลฤๅษี เข้าป่ายังฌานและอภิญญาให้เกิดได้แล้ว พำนักอยู่ใน พระราชอุทยานนั้นเอง.. ฝ่ายโกรกลัมพกะได้ผูกอาฆาตพี่ชายว่า แม้บวชแล้วยังถูกตำแหน่งไว้ไม่ให้ฐานันดรแก่ตน บ้างเลย แต่ก็ทำอะไรมิได้ ได้แต่ระบายความในใจให้พระราชาผู้สหายฟังเท่านั้น “เอาอย่างนี้ก็แล้วกัน! เราจะประกาศท่านให้เป็นพี่ชาย แล้วประกาศพี่ชายของท่านให้เป็น น้องชายซะเลยดีไหม?” พระราชาตรัสกับพระสหาย โกรกลัมพกะจอมเจ้าเล่ห์กล่าวตอบว่า.. “พระองค์ไม่ทรงทราบดอก พี่ชายของข้าพเจ้ามีวิชาน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก เขาจะแกล้งทำเป็น 'เจติยราชชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 59 หน้า 531-535 186 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร TH