อุเบกขาบารมีในชาดก : หน้า 310/334

10.3 สรุป และ ภาษิตหมวดอุเบกขาบารมีที่มีมาในชาดก อุเบกขาเป็นปฏิปักษ์ต่อความหวั่นไหว เพราะกำจัดความคล้อยตามและความคับแค้นใน สิ่งที่น่าปรารถนาและสิ่งที่ไม่น่าปรารถนาลงได้ ผู้มีอุเบกขาบารมี จะควบคุมจิตใจได้ดี มิให้อ่อนไหวไปตามสถานการณ์ ไม่ดีใจ ไม่เสียใจ หรือตื่นเต้น หากหวั่นไหวแล้ว สติจะไม่มั่นคง ทำให้เผลอๆ ไผล ๆ คิดผิด พูดผิด ทำผิดไปเสียหมด ผู้สั่งสมอุเบกขาบารมีควรหมั่นนึกถึงความตายอยู่เนือง ๆ มีนิสัยปล่อยวางได้ ภาษิตในหมวดอุเบกขาบารมี ผู้ด้อยปัญญาได้พบสุขเข้าก็มักมัวเมา ถูกทุกข์กระทบเข้าที่มืดมนได้สัมผัสสุขหรือทุกข์ที่โคจร เข้ามาก็มักดิ้นพล่านเหมือนปลายามหน้าแล้ง นรชนผู้มีปัญญา ถึงจะตกในห้วงทุกข์ก็ไม่ควรสิ้นหวังต่อสุขซึ่งจะมีมา เพราะสิ่งที่ผ่านเข้ามา นั้นมีทั้งเกื้อกูล และไม่เกื้อกูลคนที่ไม่ตระหนักมักจะถึงทุกข์ปางตาย ส้ ภิกษุทั้งหลาย ฝ่ามือ ไม่ข้อง ไม่ยืด ไม่ติดในอากาศ ฉันใด จิตของภิกษุผู้เข้าไปสู่ตระกูล ไม่ข้อง ไม่ยืด ไม่ติดในตระกูล โดยคิดว่าผู้ปรารถนาลาภจงได้ลาภ ส่วนผู้ปรารถนาบุญจงทำบุญ ภิกษุรูปใดพิจารณาเห็นความสุขโดยความเป็นทุกข์ พิจารณาเห็นความทุกข์โดยความเป็น ลูกศรปักอยู่ที่ร่าง ความถือมั่นว่าเป็นตัวเป็นตนในอทุกขมสุขเวทนาไม่ได้มีแก่ภิกษุนั้น ภิกษุนั้น จะพึงติดอยู่ในโลกด้วยกิเลสอะไรได้ ท่านจงเป็นคนมีสติ พิจารณาเห็นโลกโดยความเป็นของว่างเปล่า ถอนความเห็นว่าตัวตน ของเราเสียทุกเมื่อเถิด ท่านจะข้ามพ้นมัจจุราชเสียได้ มัจจุราชจะไม่แลเห็น จะตามไม่ทัน บุคคลควร ทำเหตุถือมั่นให้สิ้นเชิงเพราะเขาเหล่านั้นยึดถือมั่นสิ่งใดในโลกมารย่อมติดตามร่องรอยเขาได้ในสิ่งนั้น เพราะเหตุนั้นอย่ากังวลในโลกทั้งปวง ความเศร้าโศกหาได้นําสิ่งล่วงไปแล้วกลับคืนมาได้ไม่ หาได้นำสุขในอนาคตมาได้ไม่ ความเป็นเพื่อนในความโศกย่อมไม่มี ผู้เศร้าโศกต้องผอมเหลือง ไม่ยินดีในอาหาร เพราะเขาถูกศรคือ ความเศร้าโศก เสียบแทงเร่าร้อนอยู่ พวกศัตรูย่อมดีใจ คนเราไม่สามารถตามรักษาชีวิต นักปราชญ์จะทำตนให้เดือดร้อนไปเพื่ออะไรกัน ในเมื่อ ทั้งเด็ก ทั้งผู้ใหญ่ ทั้งพาลและบัณฑิต ทั้งคนมั่งมีและยากจน ต่างล้วนบ่ายหน้าไปหาความตาย ผลไม้ ที่สุกแล้วมีแต่จะหล่นลงแน่แท้ ฉันใด สัตว์ทั้งหลายเกิดมาแล้วก็พลันแต่จะตาย ฉันนั้นเวลาเช้าเราเห็น บ ท ที่ 10 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด อ เ บ ก ข า บ า ร มี DOU 293