การให้อภัยและความเข้าใจ : หน้า 185/334

“ถ้าเช่นนั้น ท่านก็อย่ากลัวไปเลย เราจะตั้งให้เป็นผู้เฝ้าอุทยานตามเดิม” อำมาตย์กราบทูลอย่างใคร่รู้ว่า.. “ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติเทพ! เหตุไรพระองค์ได้ฟังคำพรรณาคุณของนายสุมังคละถึง 2 ครั้ง ก็ไม่ยอมตรัสอะไรเลย แต่พอได้ฟังในครั้งที่ 3 จึงทรงให้เรียกมาล่ะ พระเจ้าข้า” พระราชาจึงตรัสว่า.. “ธรรมดาพระราชากำลังพิโรธไม่ควรผลุนผลันทำอะไรลงไป ครั้งก่อนๆ เราจึงนิ่งเสีย ครั้งนี้ จึงให้เรียกเขาเข้ามาได้ เรารู้ใจของเราว่าความโกรธนายสุมังคละอ่อนลงแล้ว กษัตริย์เหล่าใดถูกอคติครอบงำ หากไม่ทรงพิจารณาเสียก่อนแล้วรีบทำลงไปโดยผลุนผลัน กษัตริย์เหล่านั้นมีโทษน่าติเตียน เท่ากับได้ละทิ้งชีวิตตน เมื่อพ้นจากโลกนี้ก็ไปสู่ทุคติ พระราชาองค์ใดทรงยินดีในทศพิธราชธรรมอันพระอริยเจ้าประกาศไว้ ราชาเหล่านั้นเป็น ผู้ประเสริฐด้วยกาย วาจา และใจ ทรงดำรงมั่นอยู่แล้วในขันติโสรัจจะ และสมาธิย่อมถึงสุคติแน่แท้ เราเป็นพระราชาผู้เป็นใหญ่ของสัตว์และมนุษย์ทั้งหลาย ถ้าเราโกรธขึ้นมา เราก็จะตั้งตนตาม แบบแผนลงอาชญาโดยอุบายอันแยบคายด้วยความปราณี” ราชบริษัททั้งหมดฟังแล้วพากันชื่นชมยินดี โห่ร้องสรรเสริญพระราชาของตน พากันพูดว่า.. “โอ้! ศีลและคุณธรรมเหล่านี้พวกเราก็ควรจะมีเช่นกัน ประเสริฐแล้วๆ” นายสุมังคละเกิดปีติเลื่อมใสในคุณธรรมของพระราชาของตน รีบลุกขึ้นถวายบังคม ประคองอัญชลีกล่าวสรรเสริญพระราชาว่า.. “ข้าแต่กษัตริย์ผู้ชนาธิปัตย์! บริวารและปัญญาจะไม่ทิ้งพระองค์ไปไหนเลยเพราะพระองค์มิได้ มักกริ้วโกรธ มีพระหฤทัยผ่องใสเป็นนิตย์ ขอพระองค์ทรงปราศจากทุกข์ บำารุงพระชนม์ชีพยืนอยู่ตลอด ร้อยพรรษาเถิด ข้าแต่กษัตริย์! ขอพระองค์จงประกอบด้วยคุณธรรม พระราชทานอภัยให้ทูลเตือนได้ ไม่ทรงกริ้วโกรธ มีความสุขสำราญไม่เดือดร้อน ปกครองแผ่นดินให้ร่มเย็น แม้จุติจากโลกนี้ไปแล้วก็ จงทรงถึงสุคติเถิด” ชาวเมืองร่มเย็น ไพร่ฟ้าเป็นสุข พระราชาบำเพ็ญทานเรื่อยมาตราบสิ้นอายุขัย พระองค์ แลทวยราษฎร์ครั้นละโลกไปแล้วก็ไปสุคติกันมากมาย... ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า พระปัจเจกพุทธเจ้าครั้งนั้นปรินิพพานแล้ว นายสุมังคละมา เป็นพระอานนท์ พระราชามาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ การมุ่งหวังสิ่งใดมาก เมื่อผิดหวังย่อมมีโอกาสเสียใจและใช้เวลาทำใจ 168 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี า บ