การสร้างโรงทานและการปกครอง : หน้า 254/334

บัณฑิตเมื่ออยู่ปะปนกับคนพาล ถ้าไม่พูดก็ไม่รู้ว่าเป็นบัณฑิต หากพูดเมื่อใดก็ต้องแสดงอมตธรรมจึง จะรู้ได้ว่าเป็นบัณฑิต บัณฑิตยกย่องสุภาษิต ส่วนคนพาลที่จะยกย่องสุภาษิตนั้นไม่มีเลย!” พระราชาและเหล่าเสนาบดีสดับคำของพระเจ้าสุตโสมแล้วเกิดปีติโสมนัสกันถ้วนหน้า ประสงค์จะเชิญเสด็จพระเจ้าโปรสาทเข้ามาในเมือง พระราชารับสั่งให้ตีกลองประชุมชาวเมือง ประกาศว่า.. “บัดนี้! พระราชาของพวกเราเป็นผู้ตั้งมั่นอยู่ในธรรมแล้ว จงพากันไปรับเสด็จกันเถิด” เมื่อพระเจ้าโปริสาทเสด็จเข้ามายังพระนครแล้ว พระราชโอรสก็เข้าไปถวายบังคม รับสั่งให้เจ้า พนักงานช่างกัลบกตกแต่งพระเกศาและพระมัสสุให้พระบิดา ให้สรงสนานพระองค์ด้วยเครื่องสุคนธ์ แต่งพระองค์ด้วยพระภูษาอาภรณ์ตามขัตติยราชประเพณีแล้วเชิญเสด็จขึ้นสู่ราชบัลลังก์ พระเจ้า โปรสาททรงทําสักการะแก่กษัตริย์ทั้งหมดอย่างยิ่งใหญ่ พระเจ้าสุดโสมทรงแนะนำให้สร้างโรงทาน เพื่อเป็นต้นแบบให้พระราชาทั้งหมดโดยสร้างอย่างน้อย 5 แห่ง คือ ที่ประตูเมืองเข้าออกทั้งสี่อย่าง ละแห่งและที่ประตูพระราชวังอีกหนึ่งแห่ง พร้อมทั้งให้พระเจ้าโปรสาททรงประพฤติราชธรรมอีก 10 ประการ คือทศพิธราชธรรม จากนั้นทรงส่งพระราชาทุกพระองค์กลับสู่พระนคร แม้พระเจ้าสุดโสม ทูลอ๋าลากลับสู่เมืองอินทปัต.. พระเจ้าสุตโสมเสด็จกลับมาแล้ว ทรงเข้าไปถวายบังคมพระราชบิดามารดา เสด็จกลับสู่ พระราชฐานเพื่อฝึกฝนเพิ่มพูนบ่มนิสัยให้มั่นคงในขันธสันดานทบรอบขึ้นเรื่อยไป ส่วนพระราชาทั้ง 101 นคร เมื่อแยกย้ายไปปกครองบ้านเมืองของตนแล้ว ได้สร้างโรงทาน ตามแบบที่รับมาจากพระเจ้าสุดโสม ทั้งหมดตั้งอยู่ในโอวาทของพระเจ้าสุดโสม ชาวเมืองแต่ละเมือง ต่างพากันทําบุญ ทําทาน ละโลกแล้วไปสวรรค์กันทั่วทั้งชมพูทวีป... ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า พระเจ้าโปรสารทครั้งนั้นมาเป็นองคุลิมาล นันทพราหมณ์ มาเป็นอานนท์ พระราชมารดาบิดาได้เป็นมหาราชตระกูล พระเจ้าสุตโสมคือตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ พระเจ้าสุดโสมทรงตามรักษาสัญญาโดยมีคำนึงถึงชีวิต ถึงถูกความตาย คุกคามหรือกามคุณผูกมัดก็ตัดใจได้โดยไม่อ้างเหตุสุดวิสัย พระองค์รักษาความตั้งใจไว้ได้ต่อเนื่อง ไม่ขึ้นๆ ลงๆ ตามทุกข์สุขที่ได้รับ นอกจากนี้ ยังทรงเคารพในธรรม ธรรมดาของผู้เคารพธรรมย่อม ไม่แสดงธรรมแก่ผู้ยังไม่พร้อมที่จะฟัง หรือไม่เคารพในการฟังธรรม หากใจผู้ใดยังกระด้างด้วยมานะ อวดรู้ดูหมิ่นกดธรรมลงต่ำ ธรรมะย่อมมิอาจเข้าไปในใจได้เป็นอันขาด ข้อนี้นับว่าพระเจ้าสุตโสม ทรงมองออก ทรงเทิดทูนธงธรรมและมีสัจจะต่อธรรม ทำให้ทุกคนเห็นว่าธรรมเป็นของสูงควรค่า ใจผู้ฟังน้อมต่ำลงมา ธรรมจึงหลั่งเข้าสู่ใจผู้นั้นได้ บทที่ 7 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด สั จ จ บารมี DOU 237